چرا نفت برنت با وجود آشوب در هرمز از مرز ۱۰۰ دلار نگذشت؟

خلاصه مطلب

اگرچه عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز به شدت کاهش یافته و تأسیسات عربستان نیز هدف حملات قرار گرفته، اما قیمت نفت برنت کماکان بین ۸۰ تا ۹۰ دلار در نوسان است. عبور نسبی کشتی‌ها، وجود مسیرهای جایگزین، افزایش تولید در قاره آمریکا و افت چشمگیر تقاضای چین، مهم‌ترین دلایل مهار رشد قیمت هستند. کاهش صادرات ایران می‌تواند درآمدهای ارزی را کم کند و فشار بر بازار ارز، طلا و انتظارات تورمی را افزایش دهد.

اگرچه عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز به شدت کاهش یافته و تأسیسات عربستان نیز هدف حملات قرار گرفته، اما قیمت نفت برنت کماکان بین ۸۰ تا ۹۰ دلار در نوسان است. عبور نسبی کشتی‌ها، وجود مسیرهای جایگزین، افزایش تولید در قاره آمریکا و افت چشمگیر تقاضای چین، مهم‌ترین دلایل مهار رشد قیمت هستند. کاهش صادرات ایران می‌تواند درآمدهای ارزی را کم کند و فشار بر بازار ارز، طلا و انتظارات تورمی را افزایش دهد.

کاهش عبور نفتکش‌ها از هرمز به ۲ میلیون بشکه؛ توقف کامل صادرات رخ نداده

پیش از تنش‌ها، روزانه حدود ۸ میلیون بشکه نفت از هرمز می‌گذشت. حالا این رقم به ۲ میلیون بشکه رسیده؛ کاهشی چشمگیر. با این حال، برآورد مؤسسه Rystad نشان می‌دهد میانگین عبور روزانه هنوز حدود ۵ میلیون بشکه است.

داده‌های شرکت Kpler هم تردد بسیار پایین، از جمله عبور تنها هفت کشتی در ۷ سپتامبر، را ثبت کرده. اما یک نکته وجود دارد: خاموش‌کردن رادار توسط برخی کشتی‌ها می‌تواند دقت این آمار را کم کند. پس بازار اگرچه با اختلال جدی روبه‌روست، اما جریان نفت از هرمز کاملاً قطع نشده.

مسیرهای جایگزین عربستان از ینبع و افزایش صادرات عراق به ۲.۳ میلیون بشکه

عربستان بخشی از صادراتش را از پایانه ینبع در دریای سرخ انجام می‌دهد. عراق هم صادرات نفت خود را در اوت ۲۰۲۶ افزایش داده و به ۲.۳ میلیون بشکه در روز رسانده. جالب این که این صادرات با موافقت ایران برای عبور نفتکش‌های عراقی ممکن شده.

امارات متحده عربی و کویت نیز توانسته‌اند بخشی از محموله‌های خود را از مسیرهای دیگر حفظ کنند. تداوم فعالیت این راه‌های جایگزین باعث شده کاهش عرضه در بازار جهانی آن‌قدر عمیق نباشد که قیمت برنت را برای همیشه بالای ۱۰۰ دلار نگه دارد. مجوز عبور نفتکش‌های عراقی از هرمز نیز در همین چارچوب اهمیت دارد.

افزایش تولید آمریکا، کانادا و گویان ۱.۵ میلیون بشکه در روز برای جبران کمبود

آمریکا، کانادا و گویان در سال ۲۰۲۶ تولید خود را ۱.۵ میلیون بشکه در روز افزایش داده‌اند. صادرات نفت قاره آمریکا هم در همین سال به رکورد ۱۲ میلیون بشکه در روز رسیده.

این رشد تولید و صادرات، بخشی از اختلال عرضه در خاورمیانه را جبران کرده. در نتیجه، بازار جهانی نفت با وجود ریسک‌های ژئوپلیتیکی، هنوز با کمبودی مواجه نشده که قیمت را به‌طور پایدار بالا ببرد.

واردات دریایی چین ۷ میلیون بشکه در روز؛ ۴۰ درصد کمتر از پیش از جنگ

چین که بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان است، در اوت ۲۰۲۶ حدود ۷ میلیون بشکه در روز نفت از مسیر دریایی وارد کرده. این رقم ۴۰ درصد کمتر از میانگین سه ماه پیش از جنگ است.

کاهش فعالیت در بخش حمل‌ونقل و پتروشیمی چین هم در سه‌ماه سوم، تقاضا را حدود ۳.۵ میلیون بشکه در روز کم کرده. این افت تقاضا، اثر اختلال در عرضه را تا حدی خنثی کرده و مانع از شکل‌گیری روند صعودی پایدار در بازار نفت شده.

افزایش پریمیوم نفت دبی و عمان؛ فشار شدید بر بازار دیزل و فرآورده‌ها

پریمیوم نفت دبی و عمان افزایش یافته و بازار فرآورده‌ها، به‌ویژه دیزل، تحت فشار شدیدی قرار گرفته. رویترز هم درباره احتمال کمبود سوخت کشتی هشدار داده.

وضعیت ایران اما جدی‌تر است. حدود هفت هفته است که محموله قابل‌توجهی از تنگه هرمز عبور نکرده. ذخایر شناور نفت ایران به یک‌سوم کاهش یافته و بر اساس گزارش وال‌استریت‌ژورنال، اگر شرایط همین‌طور ادامه یابد، این ذخایر تا اواسط اکتبر تقریباً تخلیه خواهند شد.

کاهش صادرات نفت ایران و تأثیر بر درآمد ارزی، دلار، طلا، تورم و بورس تهران

کاهش صادرات نفت ایران می‌تواند درآمدهای ارزی کشور را کم کند؛ حتی اگر قیمت نفت بالای ۹۰ دلار باقی بماند. این وضعیت روی بودجه دولت و توانایی آن برای مدیریت بازارها تأثیر می‌گذارد و ممکن است فشار بر بازار ارز و طلا در ایران و انتظارات تورمی را افزایش دهد.

در بورس تهران، شرکت‌های پالایشی و پتروشیمی به‌صورت غیرمستقیم از تغییرات قیمت نفت و وضعیت خوراک اثر می‌پذیرند. با این حال، منبع خبر اثر مستقیمی برای بازار سهام یا سایر بازارهای سرمایه‌گذاری اعلام نکرده است. افت صادرات نفت ایران و جهش برنت نیز از نمونه‌های مرتبط با این پیوند میان صادرات و بازار نفت است.

جمع‌بندی

اختلال در تنگه هرمز تاکنون نتوانسته قیمت نفت برنت را به‌طور پایدار از مرز ۱۰۰ دلار عبور دهد. عبور نسبی نفتکش‌ها، مسیرهای جایگزین صادرات، رشد تولید قاره آمریکا و افت تقاضای چین، عوامل اصلی محدودکننده قیمت هستند. در مقابل، کاهش صادرات ایران و احتمال تخلیه ذخایر شناور آن تا اواسط اکتبر، ریسک مهمی برای درآمدهای ارزی کشور ایجاد می‌کند. تنش هرمز و تغییرات اخیر قیمت برنت نیز در همین زمینه قابل بررسی است.

منبع

رویترز و وال‌استریت‌ژورنال