افت صادرات نفت ایران و جهش برنت بالای ۹۰ دلار

خلاصه مطلب

تنش‌های تنگه هرمز صادرات نفت خام ایران را در اوت به ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز رساند؛ کمترین سطح اخیر. همزمان قیمت برنت از ۹۰ دلار گذشت و به سمت ۱۰۰ دلار نشانه می‌رود. ده‌ها نفتکش زمین‌گیر شده‌اند اما مسیرهای جایگزین بخشی از جریان را حفظ کرده‌اند. این وضعیت بر درآمد ارزی، تورم، نرخ ارز، طلا و بورس تهران اثر می‌گذارد.

برپایه گزارش رویترز که به داده‌های ردیاب‌های دریایی ورتکسا و کپلر استناد کرده، میانگین بارگیری روزانه نفت ایران در ماه اوت (۱۰ مرداد تا ۹ شهریور) به محدوده ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه سقوط کرد.

صادرات نفت ایران در اوت به ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه سقوط کرد

این رقم در مقایسه با ۷۴۰ هزار بشکه در روز در ژوئیه و حدود ۲ میلیون بشکه در روز در مارس — همزمان با آغاز جنگ — کاهشی شوک‌آور را ثبت می‌کند. نکته قابل‌توجه دیگر، توقف حدود هفت‌هفته‌ای صادرات قابل‌ملاحظه نفت خام ایران از تنگه هرمز است؛ رویدادی که در آمارهای پیشین سابقه نداشته است.

حجم نفت روی آب از ۱۳۵ به ۱۰۷ میلیون بشکه کاهش یافت

ردیابی‌ها از کاهش حجم نفت خام ایران روی آب از ۱۳۵ میلیون بشکه در هفته اول مرداد به ۱۰۷ میلیون بشکه در هفته اول شهریور خبر می‌دهند. در مقابل، حجم نفت بلوکه‌شده در داخل خط محاصره به بیش از ۴۱ میلیون بشکه افزایش یافته است. هم‌اکنون ۲۹ نفتکش حامل بیش از ۳۶ میلیون بشکه نفت، در داخل تنگه هرمز به دام افتاده‌اند. دست‌کم ۲۷ نفتکش تحریم‌شده مرتبط با ایران نیز، بدون محموله، در آب‌های نزدیک سریلانکا معطل مانده و راه بازگشتی به خانه ندارند.

جریان نفت منطقه از ۱۵ میلیون به ۵ تا ۶ میلیون بشکه رسید

با این حال، به گفته فریدون فشارکی، کارشناس انرژی، تنگه هرمز به‌طور کامل مسدود نشده است. او به بلومبرگ گفت پیش از جنگ روزانه حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت از این آبراه می‌گذشت، اما حالا این رقم به ۵ تا ۶ میلیون بشکه تقلیل یافته. فشارکی با درنظرگرفتن خطوط لوله، مسیر فجیره، دریای سرخ و انتقال کشتی‌به‌کشتی، خروج کل نفت خام از منطقه را حدود ۱۱ تا ۱۲ میلیون بشکه در روز برآورد می‌کند. او هشدار داده که در صورت حمله ایران به منافع آمریکا، حتی همین جریان ۶ تا ۸ میلیون بشکه‌ای کنونی نیز ممکن است قطع شود.

برنت پس از حملات سپتامبر به ۹۱.۱۵ دلار رسید

در پی حملات متقابل ایران و آمریکا در اوایل سپتامبر، قیمت نفت برنت بیش از ۲ درصد بالا رفت. این شاخص در روز دوشنبه ۹ شهریور روی ۹۰.۴۹ دلار معامله شد و روز بعد، سه‌شنبه ۱۰ شهریور، به ۹۱.۱۵ دلار در هر بشکه رسید. تحلیلگران می‌گویند تداوم تنش می‌تواند برنت را به سمت ۹۵ دلار و حتی در بدبینانه‌ترین سناریو، فراتر از ۱۰۰ دلار ببرد. یک عامل نگران‌کننده دیگر، کاهش ذخایر استراتژیک نفت کشورهای مصرف‌کننده — به‌ویژه آمریکا — است که توانایی آن‌ها برای جبران اختلال ناگهانی در عرضه را محدود کرده است. تحلیل جهش اخیر نفت برنت نیز به نقش تنش ایران و آمریکا و کاهش ذخایر آمریکا پرداخته است.

ترامپ عبور ۳۰ کشتی در شب را «بسیار خوب» خواند

دونالد ترامپ شامگاه دوشنبه ۹ شهریور وضعیت تنگه هرمز را «بسیار خوب» خواند و ادعا کرد به‌طور میانگین هر شب ۳۰ کشتی با کمک نیروی دریایی آمریکا از آن عبور می‌کنند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز روز سه‌شنبه اعلام کرد واشینگتن احتمالاً همان هفته یک بانک دیگر را در چارچوب تحریم‌های ضدایرانی هدف خواهد گرفت. در واکنش، مسعود پزشکیان گفت در صورت بازگشت آمریکا به تعهداتش در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، تهران «بلافاصله» اقدام متقابل خواهد کرد. ادعای کنترل تنگه هرمز نیز پیش‌تر با آمار ردیابی کشتی‌ها مقایسه شده است.

افزایش قیمت نفت بر تورم، ارز، طلا و بورس تهران سایه می‌اندازد

افزایش قیمت نفت، بی‌شک بر بازارهای جهانی و صنایع انرژی‌بر تأثیر خواهد گذاشت. در داخل ایران، گروه‌های پتروشیمی و پالایشی بورس تهران در معرض نوسانات قیمت نفت هستند، اما کاهش صادرات و فشار بر درآمدهای ارزی دولت، می‌تواند اثر مثبت این افزایش قیمت را خنثی کند. این افت صادرات، فشار بر منابع ارزی و بودجه دولت را تشدید می‌کند و می‌تواند بر نرخ ارز، تورم، طلا و سکه و دیگر بازارهای داخلی نیز سایه بیندازد. البته تداوم مسیرهای جایگزین و استفاده از ذخایر استراتژیک چین و آمریکا، عواملی هستند که ممکن است از سرعت رشد قیمت‌ها بکاهند. در همین زمینه، جهش قیمت دلار و طلا با شوک نظامی نمونه‌ای از واکنش بازارهای داخلی به افزایش تنش‌هاست.

جمع‌بندی

صادرات نفت ایران در ماه اوت به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز — کمترین سطح اخیر — سقوط کرد و ده‌ها نفتکش در مسیرهای آبی زمین‌گیر شدند. با این حال، مسیرهای جایگزین بخشی از جریان نفت منطقه را زنده نگه داشته‌اند. قیمت برنت، با عبور از ۹۰ دلار، همچنان به هر تحرک نظامی و دیپلماتیک در تنگه هرمز حساس است و چشم به آینده‌ای نامطمئن دوخته است.

منبع

فردای اقتصاد