هزینه خانوار شهری ۴۵ درصد رشد کرد؛ شکاف با درآمد

خلاصه مطلب

مرکز آمار ایران گزارش هزینه و درآمد خانوارها در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد. هزینه سالانه خانوار شهری ۴۵.۴ درصد رشد کرد و به ۳۹۲ میلیون تومان رسید، در حالی که درآمد ۴۱.۲ درصد افزایش یافت و به ۴۸۵ میلیون تومان بالغ شد. در روستاها نیز هزینه با رشد ۵۲.۳ درصدی از درآمد پیشی گرفت. مسکن و گوشت بیشترین سهم هزینه‌ها را دارند و تهران گران‌ترین استان است. این شکاف فشار بر قدرت خرید را افزایش داده است.

مرکز آمار ایران تازه‌ترین گزارش هزینه و درآمد خانوارها در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرده است. بر پایه این آمار، هزینه سالانه خانوارهای شهری با رشد چشمگیر ۴۵.۴ درصدی به ۳۹۲ میلیون تومان رسیده است. در مقابل، درآمد آن‌ها با افزایش ۴۱.۲ درصدی به ۴۸۵ میلیون تومان بالغ شده که نشان می‌دهد هزینه‌ها با سرعتی بیشتر از درآمدها بالا رفته‌اند. این شکاف در مناطق روستایی نیز دیده می‌شود.

هزینه خانوار شهری از مرز ۳۹۰ میلیون تومان گذشت

در این آمارگیری که داده‌های ۱۸,۷۶۸ خانوار شهری را پوشش می‌دهد، متوسط هزینه سالانه هر خانوار شهری در سال گذشته به ۳۹۲ میلیون تومان رسید. این رقم نسبت به سال قبل از آن ۴۵.۴ درصد رشد را ثبت کرده است.

درآمد سالانه همان خانوارها نیز رشدی ۴۱.۲ درصدی را تجربه کرد و به ۴۸۵ میلیون تومان رسید. نتیجه این است که هزینه‌ها با فاصله‌ای حدود ۴ واحد درصدی تندتر از درآمدها افزایش یافته‌اند.

هزینه روستایی‌ها با شتاب ۵۲.۳ درصدی بالا رفت

در بخش روستایی، نمونه آماری شامل ۱۷,۸۵۶ خانوار می‌شود. متوسط هزینه سالانه این خانوارها جهشی ۵۲.۳ درصدی را نشان می‌دهد و به ۲۲۰ میلیون تومان رسیده است.

درآمد خانوارهای روستایی هم با رشد ۴۷.۵ درصدی، به ۲۹۷ میلیون تومان بالغ شده است. این ارقام به وضوح نشان می‌دهد که در مناطق روستایی نیز هزینه‌ها سریع‌تر از درآمدها حرکت کرده‌اند.

مسکن و گوشت، سنگین‌ترین بار هزینه‌های خانوار شهری

در سبد هزینه خانوار شهری، ۲۸.۳ درصد به خوراکی‌ها و دخانیات اختصاص دارد و ۷۱.۷ درصد باقی‌مانده مربوط به هزینه‌های غیرخوراکی است.

در میان اقلام خوراکی، گوشت با سهم ۲۲.۹ درصدی سنگین‌ترین وزن را به خود اختصاص داده است. از سوی دیگر، در بخش هزینه‌های غیرخوراکی، مسکن همراه با سوخت و روشنایی با سهم ۵۸.۱ درصدی در صدر قرار گرفته‌اند.

درآمد شهری؛ بیش از نیمی از جایی غیر از شغل

گزارش مرکز آمار می‌گوید تنها ۳۰.۲ درصد از درآمد خانوارهای شهری از راه مشاغل مزد و حقوق‌بگری تأمین شده است. سهم مشاغل آزاد ۱۵.۹ درصد است و درآمدهای غیرشغلی با ۵۳.۹ درصد، بیش از نیمی از کل درآمد را تشکیل می‌دهند.

این ترکیب نشان می‌دهد منبع اصلی درآمد بسیاری از خانوارهای شهری، فعالیت‌هایی خارج از چارچوب مشاغل متعارف است.

تهران صدرنشین هزینه و درآمد؛ سیستان و بلوچستان در قعر

تهران با متوسط هزینه سالانه ۵۷۸ میلیون تومان، گران‌ترین استان برای زندگی گزارش شده است. متوسط درآمد سالانه خانوارهای تهرانی نیز ۷۲۱ میلیون تومان است.

در طرف مقابل، سمنان با ۲۲۳ میلیون تومان کمترین هزینه شهری را دارد. پایین‌ترین درآمد شهری نیز به سیستان و بلوچستان با ۲۸۳.۵ میلیون تومان تعلق دارد. جالب این که درآمد سالانه خانوارهای روستایی همین استان تنها ۱۴۴ میلیون تومان است که کمترین رقم در بخش روستایی به شمار می‌آید.

تأثیر شکاف هزینه و درآمد بر قدرت خرید و بازارها

وقتی هزینه‌ها سریع‌تر از درآمدها رشد می‌کنند، فشار مستقیمی بر جیب خانوارها و قدرت خرید آن‌ها وارد می‌شود. این روند می‌تواند به کاهش پس‌اندازها و افت تقاضای کل در اقتصاد بینجامد. تورم شهریور ۱۴۰۵؛ شاخص ۷۲۹.۸ و نرخ سالانه ۷۳.۶ درصد نیز تصویری از فشار تورمی بر اقتصاد ارائه می‌دهد.

بر اساس تحلیل‌های همراه گزارش، تداوم تورم و کاهش قدرت خرید، احتمالاً تقاضا برای دارایی‌های امنی مانند طلا، سکه و دلار را همچنان بالا نگه می‌دارد. در بازار بورس تهران نیز، کاهش قدرت خرید می‌تواند درآمد شرکت‌های مصرفی و خرده‌فروشی را تحت تأثیر منفی قرار دهد. سهم بالای مسکن از هزینه‌های غیرخوراکی هم گواه دیگری است بر این که بخش مسکن تا چه اندازه در فشار هزینه‌ای خانوارها نقش دارد.

جمع‌بندی

گزارش سال ۱۴۰۴ مرکز آمار تصویری روشن ارائه می‌دهد: هزینه‌های زندگی در شهر و روستا سریع‌تر از درآمدها بالا رفته‌اند. در شهرها، مسکن و گوشت بیشترین سهم را از سبد هزینه‌ها برده‌اند و تهران هم از نظر هزینه و هم درآمد در صدر ایستاده است. ادامه این روند، بی‌تردید بر قدرت خرید، امکان پس‌انداز خانوارها و حتی رفتار سرمایه‌گذاران در بازارهای موازی اثر خواهد گذاشت.

منبع

اکوایران