خلاصه مطلب
بانک مرکزی برآورد کرده موجودی سرمایه ثابت خالص ایران پس از رشد از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، ممکن است در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ کاهش یابد. گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران دلیل اصلی را «دو جنگ سنگین» دانسته که میتواند استهلاک را از تشکیل سرمایه جدید جلو بیندازد. موجودی در ۱۴۰۳ به ۳۹ هزار و ۵۷۹ هزار میلیارد تومان رسیده است.
بانک مرکزی برآورد کرده که موجودی سرمایه ثابت خالص ایران، پس از یک دوره صعودی از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، ممکن است در دو سال آینده روند کاهشی پیدا کند. گزارش اقتصادنیوز با استناد به تحلیلی از اکوایران، دلیل اصلی این تغییر مسیر را وقوع «دو جنگ سنگین» عنوان کرده که میتواند باعث شود استهلاک از تشکیل سرمایه جدید پیشی بگیرد.
موجودی سرمایه ثابت خالص در ۱۴۰۳ به ۳۹ هزار و ۵۷۹ هزار میلیارد تومان رسید
موجودی سرمایه ثابت در واقع زیرساختها و داراییهای فیزیکی انباشتهشده در اقتصاد است. این موجودی با سرمایهگذاری ناخالص افزایش و در اثر فرسودگی و استهلاک کاهش مییابد.
برآوردهای بانک مرکزی نشان میدهد موجودی سرمایه ثابت خالص کشور در سال ۱۴۰۳ به ۳۹ هزار و ۵۷۹ هزار میلیارد تومان رسیده است. این بالاترین سطح ثبتشده از سال ۱۳۹۵ تاکنون محسوب میشود. رشد این موجودی در سال گذشته ۰.۸۹ درصد بوده که برابر با نرخ رشد سال ۱۳۹۵ است.
افت موجودی سرمایه پس از تحریمهای سال ۱۳۹۷
دادههای مورد اشاره در گزارش حاکی از آن است که موجودی سرمایه ثابت ناخالص در سال ۱۳۹۶ به ۳۹ هزار و ۱۸۳ هزار میلیارد تومان رسیده بود. با اعمال تحریمهای سنگین در سال ۱۳۹۷، این روند صعودی متوقف شد و موجودی سرمایه تا سال ۱۴۰۰ به ۳۸ هزار و ۸۰۰ هزار میلیارد تومان کاهش یافت.
رشد موجودی سرمایه خالص در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ به ترتیب منفی ۰.۱۶ و منفی ۰.۴۷ درصد ثبت شده است. گزارش، این افت آشکار را در پی خروج آمریکا از برجام و تشدید تحریمها بررسی میکند.
پیشبینی کاهش موجودی سرمایه در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵
گزارش اقتصادنیوز با اشاره به رویدادهای پیشبینیشده برای سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، احتمال بازگشت روند کاهشی موجودی سرمایه را مطرح کرده است. در این تحلیل از «دو جنگ سنگین» بهعنوان محرک اصلی نام برده شده که میتواند تراز را به نفع استهلاک و به ضرر تشکیل سرمایه جدید تغییر دهد.
البته این یک پیشبینی قطعی نیست، بلکه برآوردی است که بر فرض مطرحشده در گزارش استوار شده. گزارش همچنین خاطرنشان میکند که دلیل افزایش موجودی سرمایه در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نسبت به دوره برجام، خود نیازمند بررسی و تحلیل جداگانهای است.
پیامد احتمالی کاهش سرمایه برای تولید و بازارهای دارایی
بر اساس این تحلیل، کاهش موجودی سرمایه میتواند ظرفیت تولید بلندمدت اقتصاد را تحت فشار قرار دهد و هزینه جایگزینی داراییهای فرسوده را بالا ببرد. تداوم این روند برای بخشهای صنعتی، معدنی و تولیدی پیامدهای جدیتری خواهد داشت.
اثر این روند بر بازارهای دارایی نیز غیرمستقیم ارزیابی شده است. کاهش سرمایهگذاری مولد میتواند نگرش سرمایهگذاران نسبت به آینده اقتصاد ایران را تغییر دهد. در چنین شرایطی، تقاضا برای داراییهای جایگزین مانند دلار و طلا افزایش مییابد و شرکتهای تولیدی حاضر در بورس تهران ممکن است با دو فشار همزمان مواجه شوند: کاهش بازدهی و افزایش هزینههای نگهداشت و جایگزینی دارایی.
اثرگذاری میانمدت و بلندمدت فرسایش سرمایه
فرسایش سرمایه معمولاً فرآیندی کند و تدریجی است و اثر کامل آن بر ظرفیت تولید و بازارها با تأخیر مشخص میشود. طبق این ارزیابی، پیامدهای اصلی در افق میانمدت تا بلندمدت خود را نشان خواهند داد.
میزان این اثرگذاری به عوامل متعددی بستگی دارد: دامنه تخریبهای احتمالی ناشی از جنگهای یادشده، سرعت عملیات بازسازی، حجم سرمایهگذاریهای جدید و جهتگیری سیاستهای اقتصادی دولت. گزارش منبع، جزئیات دقیقی درباره شدت یا مدت این درگیریها ارائه نمیدهد.
جمعبندی
برآوردهای بانک مرکزی از بهبود تدریجی موجودی سرمایه ثابت خالص ایران تا سال ۱۴۰۳ خبر میدهند، اما تحلیل اقتصادنیوز به نقل از اکوایران هشدار میدهد که این روند مثبت ممکن است در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ معکوس شود. تحقق یا عدم تحقق این پیشبینی، در گرو میزان استهلاک داراییها، تشکیل سرمایه جدید و شرایط کلی اقتصادی و زیرساختی در آن سالها خواهد بود.
نظرات کاربران