رتبه رفاه ایران در شاخص لگاتوم ۲۰۲۶؛ جایگاه ۱۱۶

خلاصه مطلب

بر اساس گزارش شاخص رفاه لگاتوم برای سال ۲۰۲۶، ایران در رده‌بندی جهانی در جایگاه ۱۱۶ از ۱۶۱ کشور قرار گرفته است. این شاخص سه حوزه توسعه، آزادی و جامعه را می‌سنجد. ایران در توسعه رتبه ۷۲، در جامعه ۱۲۲ و در آزادی ۱۴۴ دارد. بهترین رتبه تاریخی کشور ۱۰۲ و بدترین ۱۳۲ بوده و متوسط رتبه ۱۱۳ اعلام شده است. جعفر خیرخواهان مشکل اصلی را کیفیت حکمرانی می‌داند، نه کمبود منابع. گزارش تأثیر آنی بر قیمت دارایی‌ها ندارد، اما می‌تواند از مسیر اعتماد و انتظارات بر فضای سرمایه‌گذاری اثر غیرمستقیم بگذارد.

مؤسسه لگاتوم در گزارش خود اشاره می‌کند که بهترین رتبه تاریخی ایران در این شاخص ۱۰۲ و بدترین آن ۱۳۲ بوده است. متوسط رتبه کشور در دوره مورد بررسی ۱۱۳ اعلام شده.

ایران در جایگاه ۱۱۶ شاخص رفاه لگاتوم

رتبه ۱۱۶ ایران در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که فاصله کشور با رتبه‌های بالای جدول همچنان قابل توجه است. شاخص رفاه لگاتوم تنها به درآمد یا اقتصاد بسنده نمی‌کند، بلکه عوامل نهادی، اجتماعی و اقتصادی را همزمان در نظر می‌گیرد.

رتبه ۷۲ ایران در قلمرو توسعه

ایران در حوزه توسعه رتبه نسبتاً بهتری دارد: ۷۲. این حوزه سه زیرشاخص اصلی دارد که رتبه ایران در آن‌ها به شرح زیر است:

• استاندارد زندگی: رتبه ۷۹
• سلامت: رتبه ۶۴
• آموزش: رتبه ۶۷

از میان این سه، سلامت با رتبه ۶۴ بهترین عملکرد ایران را نشان می‌دهد. استاندارد زندگی هم با رتبه ۷۹ بر جایگاه کلی کشور در این حوزه تأثیر گذاشته است.

آزادی اقتصادی ایران در رتبه ۱۳۵ قرار گرفت

حوزه آزادی برای ایران چندان مساعد نیست؛ رتبه کلی کشور در این بخش ۱۴۴ است. در زیرشاخص‌ها، وضعیت چنین است:

• صلح مدنی: رتبه ۱۳۵
• آزادی مخالفت: رتبه ۱۵۳
• آزادی اقتصادی: رتبه ۱۳۵

آزادی مخالفت با رتبه ۱۵۳ در پایین‌ترین نقطه قرار دارد. آزادی اقتصادی و صلح مدنی هر دو رتبه ۱۳۵ را به خود اختصاص داده‌اند.

انسجام خانوادگی در رتبه ۱۴۳ و انسجام جوامع در رتبه ۶۸

در حوزه جامعه، ایران رتبه ۱۲۲ را دارد. اما عملکرد کشور در زیرشاخص‌های این بخش بسیار متفاوت است:

• انسجام خانوادگی: رتبه ۱۴۳
• انسجام جوامع: رتبه ۶۸
• انسجام اجتماعی: رتبه ۱۲۶
• انسجام دولت: رتبه ۱۱۶

انسجام جوامع با رتبه ۶۸ نقطه قوت است، در حالی که انسجام خانوادگی با رتبه ۱۴۳ ضعف آشکاری را نشان می‌دهد.

تأکید جعفر خیرخواهان بر کیفیت حکمرانی

جعفر خیرخواهان، اقتصاددان، در تحلیل این گزارش معتقد است مشکل اصلی ایران کمبود منابع مالی نیست، بلکه کیفیت حکمرانی و ناتوانی نهادها در تبدیل ظرفیت‌ها به رفاه پایدار است. از نگاه او، عواملی مانند پیش‌بینی‌پذیری، ثبات مقررات، آزادی اقتصادی، مبارزه با فساد و سرمایه اجتماعی نقش کلیدی در بهبود رفاه و عملکرد اقتصادی ایفا می‌کنند.

اثر غیرمستقیم گزارش بر فضای سرمایه‌گذاری

این گزارش به خودی‌ خود تأثیر مستقیم و آنی بر قیمت دارایی‌ها ندارد. اما رتبه ایران در شاخص‌هایی مثل آزادی اقتصادی، صلح مدنی و انسجام اجتماعی می‌تواند از طریق تأثیر بر انتظارات و اعتماد سرمایه‌گذاران، نگرش آن‌ها به فضای کسب‌وکار را تغییر دهد. ادامه نااطمینانی ممکن است افق تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران را کوتاه کند و تمایل به دارایی‌های امن مانند طلا و ارز را افزایش دهد. ضعف در پیش‌بینی‌پذیری مقررات و فضای نهادی نیز می‌تواند بر سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت و فعالیت شرکت‌ها اثر غیرمستقیم بگذارد. با این همه، گزارش تأکید می‌کند که شاخص رفاه یک تصویر ساختاری ترکیبی ارائه می‌دهد و به تنهایی محرک تغییر قیمت در بازارهای ارز، طلا، سهام، مسکن یا خودرو نیست.

اصلاحات نهادی، عامل تعیین‌کننده در مسیر آینده

تحلیل گزارش نشان می‌دهد که بهبود در عواملی مانند آزادی اقتصادی، شفافیت، ثبات مقررات و مبارزه با فساد می‌تواند در بلندمدت اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب کند و جایگاه ایران در شاخص رفاه را ارتقا دهد. اما اگر شرایط فعلی ادامه یابد، ریسک‌هایی مانند فرار سرمایه، مهاجرت نیروی کار، کاهش سرمایه‌گذاری مولد و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن تشدید خواهد شد. تأثیر این عوامل در صورت وقوع، تدریجی و وابسته به روند اعتماد و انتظارات اقتصادی است.

جمع‌بندی

گزارش شاخص رفاه لگاتوم در سال ۲۰۲۶ رتبه ایران را ۱۱۶ از ۱۶۱ کشور اعلام کرده است. هرچند جایگاه کشور در حوزه توسعه نسبت به آزادی و جامعه بهتر است، اما رتبه‌های پایین در آزادی اقتصادی، آزادی مخالفت، انسجام خانوادگی و صلح مدنی، ضعف‌های ساختاری ایران را آشکار می‌کند. این گزارش تأثیر آنی بر بازارها ندارد، ولی از نگاه بلندمدت، تصویری از ریسک‌های نهادی و فضای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران ترسیم می‌کند.

منبع

اقتصادنیوز