- خلاصه مطلب
- پیشبینی رشد ۱۶ درصدی کامودیتیها و ۲۴ درصدی انرژی در ۲۰۲۶
- افزایش ۴۸ درصدی هزینه گاز و گازوئیل سهمیهای بالای ۴۰ هزار تومان
- خرید برق از بازار آزاد و گازوئیل ۴۰ تا ۵۰ هزار تومانی
- هزینه حمل کانتینری ۵ تا ۷ برابر و حمل داخلی ۱۶۵۵ درصد رشد
- فشار همزمان هزینهها بر صنایع فولاد، پتروشیمی، سیمان و معدنی
- جمعبندی
خلاصه مطلب
هزینههای انرژی، حملونقل و تأمین مواد اولیه صنایع ایران روند صعودی گرفته است. بانک جهانی رشد ۱۶ درصدی شاخص کامودیتیها و ۲۴ درصدی شاخص انرژی را برای سال آینده پیشبینی کرده. فعالان اقتصادی از افزایش ۴۸ درصدی هزینه گاز، گازوئیل سهمیهای بالای ۴۰ هزار تومان، جهش کرایه کانتینر به حدود ۱۰ هزار دلار و رشد چندبرابری لجستیک خبر میدهند که سودآوری صادرات و رقابتپذیری صنایع انرژیبر مانند فولاد و پتروشیمی را تحت فشار قرار داده است.
هزینههای تولید و حملونقل در حال فرسودن مزیت صنایع ایران است
طبق بررسیهای جدید، از جمله گزارش «چشمانداز بازارهای کالایی» بانک جهانی در آوریل ۲۰۲۶ و گفتوگو با فعالان اقتصادی، هزینههای انرژی، حملونقل و تأمین مواد اولیه برای صنایع ایران روندی صعودی در پیش گرفته است. بانک جهانی در همین راستا، رشد ۱۶ درصدی شاخص قیمت کامودیتیها و افزایش ۲۴ درصدی شاخص انرژی را برای سال آینده پیشبینی کرده است.
پیشبینی رشد ۱۶ درصدی کامودیتیها و ۲۴ درصدی انرژی در ۲۰۲۶
بانک جهانی در گزارش خود پیشبینی میکند شاخص قیمت کامودیتیها در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۶ درصد بالا خواهد رفت. شاخص انرژی نیز با رشد قابل توجه ۲۴ درصدی روبهرو میشود؛ رقمی که از زمان جنگ اوکراین بیسابقه ارزیابی شده است.
قیمت فلزات پایه و گرانبها هم در آستانه ثبت رکوردهای تاریخی قرار دارد. کارشناسان، اختلال در تجارت از مسیر خلیج فارس و محدودیت در عرضه را دلیل اصلی این رشد قیمت میدانند.
افزایش ۴۸ درصدی هزینه گاز و گازوئیل سهمیهای بالای ۴۰ هزار تومان
آریا صادقنیتحقیقی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق، خبر از افزایش ۴۸ درصدی هزینه گاز داده و توضیح میدهد: «قیمت گازوئیل سهمیهای صنایع با احتساب ارزش افزوده و حمل، اکنون از مرز ۴۰ هزار تومان عبور کرده است.»
هزینه حمل یک کانتینر نیز جهشی قابل توجه از ۲ تا ۳ هزار دلار به حدود ۱۰ هزار دلار داشته است. چنین افزایشی سودآوری صادرات را به شدت تحت فشار قرار داده. صادقنیتحقیقی وضعیت را اینطور تشریح میکند: «تولیدکننده ایرانی مواد اولیه را با هزینه بالا وارد میکند و محصول نهایی را با هزینه حمل بیشتر و قیمتی پایینتر صادر میکند.»
خرید برق از بازار آزاد و گازوئیل ۴۰ تا ۵۰ هزار تومانی
آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق، تأیید میکند که روند واقعیسازی قیمت برق شتاب گرفته است. به گفته او، صنایع بخش بزرگی از برق مورد نیاز خود را از بازار آزاد خریداری میکنند و همین موضوع میانگین هزینه برق صنعت را بالا برده است.
نجفی همچنین به وضعیت گازوئیل اشاره میکند: «در بازار آزاد و به دلیل اختلال در تأمین، گازوئیل حدود ۴۰ و گاهی حتی ۵۰ هزار تومان خریداری میشود، حال آنکه قیمت وارداتی آن بیش از ۸۰ هزار تومان است.»
هزینه حمل کانتینری ۵ تا ۷ برابر و حمل داخلی ۱۶۵۵ درصد رشد
محمد سیاوشی، تحلیلگر لجستیک، میگوید هزینه حمل بینالمللی کالاهای کانتینری از اسفندماه پنج تا هفت برابر شده است. افزایش حق بیمه ریسک جنگ، محدودیت دسترسی به کشتی و انحراف مسیر محمولهها، از دلایل اصلی این رشد سرسامآور عنوان شدهاند.
سیاوشی به این آمار تکاندهنده هم اشاره میکند: هزینه حملونقل داخلی طی دو سال گذشته ۱۶۵۵ درصد افزایش یافته است. این فشار در کنار هشدار قطع برق صنایع و نگرانی گاز زمستان، هزینههای عملیاتی تولیدکنندگان را بیشتر میکند.
فشار همزمان هزینهها بر صنایع فولاد، پتروشیمی، سیمان و معدنی
صنایع سنگینی مانند فولاد، پتروشیمی، سیمان و معدنیها، بیش از دیگر بخشها در معرض افزایش همزمان هزینه انرژی، مواد اولیه و حملونقل قرار دارند. این فشار میتواند رقابتپذیری و حاشیه سود آنها را به خطر بیندازد.
از طرف دیگر، واردات مواد اولیه و صادرات محصولات نیز روزبهروز گرانتر تمام میشود و بار هزینهای اضافی بر دوش تولیدکنندگان میگذارد. نوسانات قیمت کامودیتیها و فلزات گرانبها نیز مستقیم بر بازارهای کالا و صنایع وابسته تأثیر میگذارد. در همین زمینه، لغو معافیت ماشینآلات معدنی نیز میتواند فشار هزینه تولید و نوسازی ناوگان را تشدید کند.
جمعبندی
گزارش بانک جهانی و سخنان فعالان اقتصادی، همگی نشان از افزایش هماهنگ و بیامان قیمت انرژی، سوخت و حملونقل دارد. این شرایط، مزیتهای سنتی تولید در ایران را تحلیل برده و صنایع انرژیبر و صادراتی را مجبور کرده تا برای حفظ سودآوری و رقابت در عرصه بینالمللی، فشار بیشتری را تحمل کنند.
نظرات کاربران