- خلاصه مطلب
- خرید قسطی از کالای لوکس تا برنج و گوشت و روغن
- نرخ سود ۷۱ درصدی خرید اقساطی ساینا در برابر تورم ۸۹ درصدی
- نرخ سود اقساطی طلا، لوازم برقی، موبایل و BNPL
- قیمت نقدی و قسطی ربعسکه و طلای زینتی
- نرخ سود ۲۰۵ درصدی اقساط تلفنهمراه POCO
- فروش اقساطی با حاشیه سود کمتر برای حفظ تقاضا
- اثر خرید اقساطی طلا و سکه بر نقدینگی و بازارهای مالی
- جمعبندی
- منبع
خلاصه مطلب
تورم ۸۹ درصدی مرداد، خرید قسطی را از کالای لوکس به مایحتاج اساسی مثل برنج و گوشت کشانده است. نرخ سود واقعی اقساط از ۳۲ درصد در BNPL تا ۲۰۵ درصد برای برخی موبایلها متغیر است؛ برای ساینا ۷۱ درصد، ربعسکه ۴۵ درصد و طلای زینتی ۹۵ درصد محاسبه شده. فروشندگان هم گاه با حاشیه سود کمتر میفروشند و این روند میتواند نقدینگی خانوار برای بازارهای مالی را محدود کند.
تورم ۸۹ درصدی در مردادماه خرید قسطی را از یک راهکار محدود — برای کالاهای گرانقیمت — تبدیل کرده به روشی رایج برای تأمین مایحتاج اساسی. بررسیها نشان میدهد که سود واقعی خرید اقساطی برای کالاهای مختلف متغیر است: از ۳۲ درصد در روش BNPL تا ۲۰۵ درصد برای برخی گوشیهای موبایل.
خرید قسطی از کالای لوکس تا برنج و گوشت و روغن
بررسیهای میدانی «دنیای اقتصاد» — که اقتصاد۲۴ به آن استناد کرده — نشان میدهد خرید اقساطی دیگر صرفاً برای خودرو یا لوازم لوکس نیست. حالا برنج، گوشت و روغن هم در سبد خرید اقساطی خانوارها جا گرفتهاند.
در این شرایط تورمی، مقایسهٔ قیمت نقدی و قسطی به تنهایی نمیتواند هزینهٔ واقعی معامله را نشان دهد. کاهش قدرت خرید سبب شده برخی خانوادهها، خرید امروز و پرداخت فردا را راهی برای فرار از افزایش قیمتها بدانند.
نرخ سود ۷۱ درصدی خرید اقساطی ساینا در برابر تورم ۸۹ درصدی
برای نمونه، خودروی ساینا را در نظر بگیرید: قیمت نقدی آن ۱.۴ میلیارد تومان است. در روش اقساطی خریدار ۸۸۰ میلیون تومان پیشپرداخت میدهد و باقی را در ۴۸ ماه میپردازد. قیمت نهایی معامله به ۲.۴۶۴ میلیارد تومان میرسد.
با این اختلاف قابل توجه، نرخ سود موثر این خرید ۷۱ درصد محاسبه شده؛ رقمی که ۱۸ واحد درصد از تورم ۸۹ درصدی مرداد کمتر است.
نرخ سود اقساطی طلا، لوازم برقی، موبایل و BNPL
اما نرخ سود واقعی خرید اقساطی برای همه کالاها یکسان نیست. این نرخ برای ربعسکه ۴۵ درصد است، برای طلای زینتی و لوازم برقی به ۹۵ درصد میرسد و برای یک مدل تلفن همراه (POCO) حتی به ۲۰۵ درصد هم میرسد.
در مدل BNPL یا «الان بخر، بعد پرداخت کن» نرخ سود ۳۲ درصد است — ۵۷ واحد درصد پایینتر از تورم. این تفاوتها نشان میدهد که هزینهٔ مالی خرید قسطی به نوع کالا و نحوهٔ پرداخت بستگی دارد.
قیمت نقدی و قسطی ربعسکه و طلای زینتی
قیمت نقدی ربعسکه حدود ۶۳ میلیون تومان گزارش شده و قیمت قسطی آن در یک دورهٔ ۲۴ ماهه به ۶۷ میلیون تومان میرسد. طلای زینتی نیز با قیمت نقدی حدود ۶۹ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان، در پرداخت پنجماهه با پیشپرداخت ۳۲ میلیونی به رقم نهایی ۷۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان میرسد.
نرخ سود ۲۰۵ درصدی اقساط تلفنهمراه POCO
نمونهٔ بارز سود بالای اقساطی را میتوان در تلفنهمراه دید. برای مدل POCO، قیمت نقدی ۳۸ میلیون تومان است که در روش اقساطی با پیشپرداخت پنجاه درصدی و پنج قسط به ۴۷ میلیون تومان افزایش مییابد. محاسبات نشان میدهد نرخ سود موثر این خرید ۲۰۵ درصد است — رقمی ۱۱۶ واحد درصد بالاتر از نرخ تورم مرداد.
فروش اقساطی با حاشیه سود کمتر برای حفظ تقاضا
کاهش قدرت خرید، فروشندگان را هم تحت فشار گذاشته. گاه آنها برای حفظ چرخهٔ فروش مجبورند کالاها را با حاشیه سود کمتر — یا حتی با زیان — به صورت اقساطی بفروشند.
در این فضا، خرید قسطی هم ابزاری برای زنده نگه داشتن تقاضاست و هم راهی برای پسانداختن پرداختهای خانوار به آینده. گزارشی میگوید: «در اقتصاد تورمی، قسط راهی است برای تبدیل درآمد آینده به قدرت خرید امروز».
اثر خرید اقساطی طلا و سکه بر نقدینگی و بازارهای مالی
این روند مستقیم روی قیمتگذاری داراییها تأثیر نمیگذارد، اما اقبال به خرید اقساطی طلا و سکه میتواند نشانهٔ میل خانوارها برای حفظ ارزش پول در تورم باشد. سود موثر اقساطی طلای زینتی ۹۵ درصد اعلام شده که با تورم ۸۹ درصدی فاصلهٔ چندانی ندارد.
از سوی دیگر، افزایش بدهی اقساطی خانوادهها میتواند نقدینگی در دسترس برای بازارهایی مثل بورس، صندوقها یا دیگر ابزارهای مالی را کاهش دهد. اثر این وضع بر سهام چندان روشن نیست: از یک طرف، کاهش قدرت خرید تقاضا برای سهام را محدود میکند و از طرف دیگر، تداوم خرید اقساطی از محصولات شرکتهای تولیدکننده حمایت میکند.
جمعبندی
تورم ۸۹ درصدی در مردادماه رفتار خرید ایرانیها را تغییر داده؛ پرداخت اقساطی حالا راهکاری فراگیر برای تأمین کالاهای اساسی و بادوام است. باید توجه داشت که سود واقعی این خریدها از ۳۲ درصد در روش BNPL تا ۲۰۵ درصد برای برخی موبایلها متغیر است و ادامهٔ این روند میتواند بر نقدینگی خانوارها و انتخابهای سرمایهگذاری آنها اثر بگذارد.
نظرات کاربران