خلاصه مطلب
آمار مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده به ۱۲۵.۹ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه مصرف‌کننده به ۸۳.۵ درصد رسیده و شکاف ۴۲.۴ واحدی میان آن‌ها پابرجاست. شاخص بهای تولیدکننده ۸۳۷.۸ واحد شده و آموزش و معدن بیشترین رشد ماهانه قیمت را داشته‌اند. تولید آهن اسفنجی ایران در نیمه نخست ۲۰۲۶ نسبت به دوره مشابه ۱۳.۲ درصد افت کرده و در برنامه اکوایران نقش طلا به‌عنوان پوشش ریسک سیاسی و ارتباط داده‌های تورمی با بازارهای سرمایه‌گذاری نیز بررسی شده است.
داده‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد شاخص بهای تولیدکننده در مهرماه ۱۴۰۵ به ۸۳۷.۸ واحد رسیده است. این شاخص نسبت به ماه قبل ۱۰.۵ درصد بالا رفته و تورم سالانه تولیدکننده هم ۹۸.۳ درصد شده است.
رسیدن تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده به ۱۲۵.۹ درصد، فاصله محسوسی با تورم مصرف‌کننده ایجاد کرده است. این اختلاف بیشتر نشانه انباشت هزینه در بخش تولید است؛ هزینه‌ای که اگر به زنجیره توزیع منتقل شود، می‌تواند قیمت کالاها و خدمات را هم تحت فشار بگذارد.
تورم مصرف‌کننده به ۸۳.۵ درصد رسید
در مناطق شهری، تورم ماهانه مصرف‌کننده در مهرماه ۴.۶ درصد اعلام شده است. تورم سالانه این بخش ۷۱.۴ درصد بوده و تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۳.۵ درصد رسیده است. جزئیات مشابه این آمار در گزارش تورم سالانه شهری مهر ۱۴۰۵ به ۷۱.۴٪ رسید آمده است.
نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه مصرف‌کننده از ۸۴.۴ درصد در مردادماه پایین‌تر آمده است. با این حال، فاصله ۴۲.۴ واحدی میان تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده و مصرف‌کننده همچنان پابرجاست. این شکاف می‌گوید هزینه‌ها در مبدأ تولید سنگین‌تر از سطح نهایی مصرف است.
آموزش و معدن بیشترین رشد ماهانه قیمت را داشتند
میان بخش‌های مختلف تولید، آموزش با رشد ماهانه ۲۷.۱ درصدی بیشترین افزایش قیمت را ثبت کرده است. پس از آن، شاخص قیمت در بخش استخراج معدن ۱۵.۳ درصد و در بخش صنعت ۱۲.۷ درصد بالا رفته است.
رشد ماهانه قیمت در بخش کالاها ۱۱ درصد و در بخش خدمات ۸.۴ درصد بوده است. این ارقام نشان می‌دهند افزایش قیمت در بخش‌های مختلف اقتصاد گسترده بوده است.
تولید آهن اسفنجی ایران ۱۳.۲ درصد کاهش یافت
تولید آهن اسفنجی ایران در نیمه نخست ۲۰۲۶ نسبت به دوره مشابه ۱۳.۲ درصد افت کرده است. این در حالی است که تولید جهانی آهن اسفنجی یک درصد کاهش یافته و تولید هند ۶ درصد رشد کرده است.
در بررسی اکوایران، محدودیت‌های انرژی به‌عنوان یکی از تهدیدهای زنجیره فولاد ایران مطرح شده است. کاهش تولید می‌تواند بر هزینه‌های تولید و عملکرد شرکت‌های فولادی در بورس تهران اثر بگذارد؛ هرچند اطلاعات ارائه‌شده جزئیات مالی شرکت‌ها را مشخص نمی‌کند.
طلا بیشتر به‌عنوان پوشش ریسک سیاسی بررسی شد
در بخش دیگری از برنامه، به انتقال ذخایر طلای کشورهای اروپایی از جمله آلمان، هلند و فرانسه از آمریکا اشاره شده است. این موضوع با استناد به تحقیق کالین ویس از فدرال رزرو بررسی شده و نتیجه آن است که جابه‌جایی ذخایر طلا لزوماً به معنای دلارزدایی نیست.
بر اساس این بررسی، طلا بیشتر نقش پوشش ریسک سیاسی را ایفا می‌کند. در شرایط افزایش ریسک‌های تحریمی و اقتصادی، این نقش ارتباط مستقیم‌تری میان تحولات طلا و بازارهای ارز و فلزات گران‌بها به وجود می‌آورد.
ارتباط داده‌های تورمی با بازارهای سرمایه‌گذاری
داده‌های تورم مستقیماً بر ارزش واقعی دارایی‌های ریالی، صندوق‌های درآمد ثابت و اوراق اثر می‌گذارند. افزایش انتظارات تورمی هم می‌تواند تقاضا برای ارزهای خارجی و طلا را به‌عنوان ابزارهای پوشش ریسک بالا ببرد.
در بورس تهران، صنایع تولیدی با رشد هزینه‌های تولید و احتمال کاهش تقاضای مؤثر روبه‌رو هستند. شرکت‌های فولادی نیز علاوه بر فشار تورمی، از افت تولید آهن اسفنجی و محدودیت‌های انرژی تأثیر می‌پذیرند. در گزارش، رمزارزها و کالاهای اساسی هم در چارچوب دارایی‌های پوشش‌دهنده تورم ذکر شده‌اند؛ اما داده‌ای درباره عملکرد یا قیمت آن‌ها ارائه نشده است.
گزارش تأییدنشده درباره مدیرعامل انویدیا
اکوایران در بخش دیگری از برنامه به ادعاهای مطرح‌شده در نیویورک‌تایمز درباره ارتباط جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، با زنی مرتبط با دولت چین پرداخته است. این موضوع در سطح گزارش و ادعا باقی مانده و تأیید نشده است.
بررسی این پرونده از منظر اقتصادی، به احتمال اثرگذاری آن بر سیاست صادرات تراشه و بازار سهام فناوری مربوط می‌شود؛ با این حال، در اطلاعات ارائه‌شده پیامد مشخصی برای قیمت سهام انویدیا اعلام نشده است.
جمع‌بندی
آمار مهرماه ۱۴۰۵ شکاف محسوسی را میان تورم تولیدکننده و مصرف‌کننده نشان می‌دهد: تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده ۱۲۵.۹ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه مصرف‌کننده ۸۳.۵ درصد ثبت شده است. در کنار این شکاف، افت تولید آهن اسفنجی و بررسی نقش طلا در پوشش ریسک‌های سیاسی، اهمیت تحولات هزینه‌ای و دارایی‌های مرتبط با تورم را برای بازارهای ایران برجسته می‌کند.
نظرات کاربران