خلاصه مطلب
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، از درآمد بالقوه نزدیک به ۷۲۰ هزار میلیارد تومان در سال با عرضه انرژی به قیمتهای منطقهای خبر داد. همزمان مرکز پژوهشهای مجلس هشدار داده افزایش قیمت بنزین تا سطح تمامشده میتواند تورم را به حدود ۷۰۴ درصد و کسری بودجه را به بیش از ۱۱ هزار همت برساند. این ارقام در مرحله ایده و سناریوی محاسباتی است و هنوز به مصوبه اجرایی تبدیل نشده است.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، از درآمدی بالقوه نزدیک به ۷۲۰ هزار میلیارد تومان در سال خبر داد؛ درآمدی که به گفته او در صورت عرضه انرژی با قیمتهای منطقهای محقق خواهد شد. این ادعا در حالی مطرح میشود که محاسبات جداگانه مرکز پژوهشهای مجلس، پیامدهای تورمی افزایش قیمت بنزین را هشداردهنده ارزیابی کرده است. بر اساس این محاسبات، افزایش قیمت بنزین به تنهایی میتواند نرخ تورم را به حدود ۷۰۴ درصد برساند.
درآمد پیشنهادی عرضه منطقهای انرژی
قائمپناه در حین بازدید از مرکز رصد هوشمند ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، جزئیاتی از این طرح ارائه داد. او گفت: «عرضه انرژی به قیمت منطقهای میتواند سالانه نزدیک به ۷۲۰ همت درآمد برای کشور به ارمغان آورد. این رقم به ازای هر ایرانی تقریباً ۷ میلیون تومان و برای یک خانواده چهارنفره، ماهانه ۲۸ میلیون تومان خواهد بود.»
این سخنان در حالی مطرح میشود که موضوع اصلاح قیمت حاملهای انرژی و نزدیک کردن آن به نرخهای منطقهای، هنوز به یک مصوبه یا قانون اجرایی تبدیل نشده است و در مرحله ایده و پیشنهاد باقی مانده.
اثر افزایش ۴۳ برابری قیمت بنزین در محاسبات مجلس
در سوی دیگر، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی سناریویی محاسباتی را بررسی کرده است. بر اساس این بررسی، هر ۱۰ درصد افزایش در قیمت بنزین، حدود ۱.۵ درصد به نرخ تورم اضافه میکند. با توجه به قیمت فعلی بنزین که ۳ هزار تومان اعلام شده و قیمت تمامشده آن که ۱۳۰ هزار تومان (معادل ۵۵ تا ۶۰ سنت) برآورد میشود، افزایش تا سطح قیمت تمامشده به معنای رشد ۴۳ برابری یا ۴۲۳۳ درصدی است.
نتیجه این محاسبات قابل تأمل است: چنین افزایشی به تنهایی ۶۳۵ واحد درصد به تورم میافزاید و نرخ آن را از ۶۹ درصد به حدود ۷۰۴ درصد میرساند.
افزایش احتمالی کسری بودجه تا بیش از ۱۱ هزار همت
پیامد دیگر این سناریو، انفجار کسری بودجه دولت است. مرکز پژوهشهای مجلس پیشبینی کرده که کسری بودجه فعلی، در صورت اجرای این طرح، از ۵۰۰ هزار میلیارد تومان به بیش از ۱۱ هزار همت (۱۱,۰۰۰ هزار میلیارد تومان) افزایش خواهد یافت. این رقم، حدود ۲۳.۲ برابر کسری بودجه کنونی برآورد شده است.
با این حال، تأکید میشود که این ارقام در چارچوب یک سناریوی محاسباتی مشخص ارائه شده و به معنای تصویب یا اجرای قطعی چنین سیاستی نیست.
تجربه سیاستهای قیمتی گذشته در اقتصاد ایران
گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، نگاهی هم به تجربههای گذشته انداخته است. سیاستهای شوکدرمانی در سالهای اخیر، مانند هدفمندی یارانهها در سال ۱۳۸۹ و حذف ارز ترجیحی در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴، مورد اشاره قرار گرفتهاند. تجربه این سیاستها نشان میدهد که معمولاً با موجی از تورم و گسترش کسری بودجه همراه بودهاند.
در همین زمینه، گزارش پیشین درباره قیمت واقعی بنزین نیز به اظهارات قائمپناه و ارتباط آن با کسری بودجه و تورم پرداخته بود.
دادههای کلیدی اقتصاد در گزارش
این گزارش به دادههای تازهای از اقتصاد ایران نیز استناد کرده است. حجم نقدینگی در پایان اسفند ۱۴۰۴، ۱۵ هزار و ۵۸۰ همت و نرخ تورم سالانه در پایان مرداد همان سال، ۶۹ درصد اعلام شده است.
از دیگر آمارهای قابل توجه، اظهارات محسن باقری، عضو شورای عالی کار، است که از دوبرابر شدن هزینه سبد معیشت از ۴۲ میلیون تومان در دیماه به ۸۰ میلیون تومان خبر داده. مرکز پژوهشهای مجلس نیز سهم جمعیت زیر خط فقر را ۴۱ درصد عنوان کرده و پیشبینی کرده این رقم در سال ۱۴۰۷ از ۴۵ درصد فراتر خواهد رفت.
ارتباط احتمالی سناریو با بازارهای سرمایهگذاری
به طور طبیعی، افزایش فرضی تورم تا این سطح، میتواند تأثیرات غیرمستقیم و گستردهای بر کلیه بازارهای سرمایهگذاری و مصرفی بگذارد؛ از بازارهای ارز، طلا و سکه گرفته تا بورس تهران، مسکن، خودرو و کالاهای اساسی. با این وجود، در منبع اصلی خبر، واکنش مشخصی از این بازارها به اظهارات اخیر گزارش نشده است. باید در نظر داشت که این ایده هنوز به یک طرح یا لایحه رسمی تبدیل نشده و سرنوشت نهایی آن نامشخص است.
جمعبندی
هشدار مرکز پژوهشهای مجلس درباره پیامدهای تورمی افزایش قیمت بنزین، درست همزمان با مطرح شدن ادعای درآمدزایی کلان معاون اجرایی رئیسجمهور از آزادسازی قیمت انرژی، تصویری متناقضنما ترسیم میکند. محاسبات نشان میدهد افزایش قیمت بنزین تا سطح قیمت تمامشده، میتواند تورم را به حدود ۷۰۴ درصد و کسری بودجه را به بیش از ۱۱ هزار همت برساند. اما همه اینها در گرو تصمیمی است که هنوز گرفته نشده و در مرحله بحث و سناریوسازی باقی مانده است.
نظرات کاربران