خلاصه مطلب
روابط پکن و تهران محتاطانه پیش میرود. چین از ایران حمایت سیاسی میکند و با تحریمهای آمریکا مخالف است، اما خرید نفت ایران را بهشدت کاهش داده و همکاری با دیگر کشورهای خاورمیانه را گسترش داده است. دیدار کوتاه پزشکیان و شی جینپینگ در اجلاس شانگهای بازتاب همین سیاست است. ادعاهای پیششرط چین تکذیب شده. کاهش واردات نفت میتواند بر درآمدهای نفتی ایران اثر بگذارد، هرچند دامنه بلندمدت آن مشخص نیست. پکن تنگه هرمز را حیاتی میداند اما از نقاط بحرانی فاصله میگیرد.
دیدار حاشیهای مسعود پزشکیان و شی جینپینگ در اجلاس شانگهای، با انتقادهایی در فضای مجازی همراه شد. بسیاری انتظار داشتند ملاقات رؤسای دو کشور که خود را «شرکای راهبردی» میخوانند، شکلی رسمیتر و پراهمیتتر داشته باشد. به نظر میرسد این دیدار کوتاه، بیش از هر چیز بازتابی از سیاست کلی پکن باشد: حفظ رابطه سیاسی، اما پرهیز از هرگونه درگیری پرریسک در مناقشات منطقهای.
تکذیب ادعاهای پیششرط چین برای توسعه روابط با ایران
پیش از این، حسین مرعشی از چهار پیششرط ادعایی چین برای توسعه روابط با ایران سخن گفته بود؛ از باز کردن تنگه هرمز تا پایان اختلافات با عربستان و آمریکا. اما دفتر نماینده ویژه ایران در امور چین، این ادعاها را بهطور کامل تکذیب کرده است. بنابراین، این موارد را نمیتوان بهعنوان موضع رسمی پکن در نظر گرفت. موضع چین درباره ادامه روابط اقتصادی با ایران نیز پیشتر مورد بررسی قرار گرفته است.
کاهش واردات نفت ایران به چین تا ۵۳۴ هزار بشکه در روز
آمارها حاکی از کاهش قابل توجه واردات نفت ایران به چین است. بر اساس دادههای منتشرشده، این واردات از حدود ۱.۵۸ میلیون بشکه در روز به ۵۳۴ هزار بشکه در روز در اوت ۲۰۲۶ رسیده است. همزمان، مسیر نفتکشهای چینی تغییر کرده و شرکت سینوپک برای جبران کمبود نفت خاورمیانه، خرید خود از روسیه را افزایش داده است. این تحولات میتواند بر درآمدهای نفتی ایران تأثیر بگذارد، هرچند دامنه و تداوم این اثر در بلندمدت هنوز به طور قطعی مشخص نیست. تحولات اخیر قیمت نفت در پی تنشهای ایران و آمریکا نیز اهمیت بازار انرژی را نشان میدهد.
تقویت پیوندهای چین با مصر و اردن پس از اجلاس شانگهای
پکن در کنار رابطه با تهران، پیوندهای خود با دیگر کشورهای خاورمیانه را نیز تقویت کرده است. سفر شی جینپینگ به مصر پس از اجلاس شانگهای و تحکیم روابط با اردن در آگوست ۲۰۲۶، گواه این رویکرد است. تحلیلگران معتقدند چین با ایجاد روابط متوازن با بازیگران مختلف منطقه، در پی حفظ گزینههای جایگزین برای خود است. البته سطح این روابط با مصر و اردن، همچنان پایینتر از سطح رابطه با ایران توصیف شده است.
دوگانگی تنگه هرمز برای چین: مسیر انرژی و منبع نفت ارزان
برای چین، تنگه هرمز هم یک مسیر ترانزیت انرژی حیاتی است و هم منبعی برای نفت ارزانقیمت. همین دوگانگی، مدیریت ریسک در این منطقه را به اولویتی برای پکن تبدیل کرده است. کارشناسان سیاست چین را دو لایه میدانند: لایه ظاهری، حمایت سیاسی و مخالفت با تحریمهاست و لایه عملیاتی، فاصلهگیری از نقاط بحرانی و حفظ رابطه با همه طرفها. هشدارهای مرتبط با تنگه هرمز و اثر آن بر نفت نیز از همین منظر اهمیت دارد.
اثر کاهش خرید نفت چین بر درآمد ارزی و صنایع وابسته ایران
کاهش خرید نفت چین مستقیماً بر بازار نفت، درآمدهای ارزی و صنایع وابستهای مانند پالایشگاهها و کشتیرانی اثر میگذارد. رویکرد محتاطانه پکن در قبال منطقه نیز میتواند بر انتظارات سرمایهگذاران درباره ثبات اقتصادی ایران تأثیر غیرمستقیم بگذارد. در گزارش منبع، ارتباط مستقیمی بین این اخبار و نوسانات بازار رمزارزها یا بورس تهران ذکر نشده است. اثرگذاری بر بازار ارز نیز در حد یک احتمال مطرح شده، بدون اشارهای به دامنه یا زمان دقیق آن.
جمعبندی
سیاست چین نسبت به ایران را میتوان ترکیبی از حمایت سیاسی و احتیاط عملیاتی دانست. پکن مخالف تحریمهاست، اما همزمان خرید نفت از ایران را کاهش داده و پلهای خود با دیگر پایتختهای منطقه را محکمتر کرده است. این روند برای اقتصاد ایران — بهویژه در بخش انرژی و ارز — اهمیت دارد و آثار آن ممکن است در ماهها و سالهای آینده آشکارتر شود.
نظرات کاربران