هر بلاکچین در طول فعالیت خود ممکن است بهروزرسانی نیاز داشته باشد. آپدیتهایی که در بلاکچین اعمال میشوند، فورک (Fork) نام دارند. گاهی اوقات ارتقاهای بلاکچین جزئی است و در چارچوب ساختار فعلی آن انجام میپذیرد. این بهروزرسانیها تحت عنوان سافت فورک (Soft Fork) شناخته میشوند. در مواقعی نیز آپدیتهای بلاکچین، تغییر و تحولات اساسی را ایجاد میکند که با سازوکار فعلی آن سازگاری ندارد. این ارتقاها نیز هارد فورک (Hard Fork) نام دارند. در این مطلب، بررسی خواهیم کرد که منظور از هارد فورک چیست و چه تفاوتهایی با سافت فورک دارد.
هارد فورک چیست؟
هر بلاکچین عمومی در بازار ارز دیجیتال مبتنی بر معماری و قوانینی مشخص اداره میشود. نودهای فعال در شبکه نیز براساس قوانین و مقررات تعیین شده، نقش خود را ایفا میکنند. اگر در سازوکار پروتکل یک بلاکچین تغییری رخ دهد، بهگونهای که ساختار جدید با قبلی سازگاری نداشته باشد، نوعی هارد فورک در آن اجرا شده است.
بعد از هارد فورک، نودهای فعال باید نسخه نرمافزاری خود برای اتصال به بلاکچین را آپدیت کنند. پس از آپدیت، ارتباط بین نودهای فعال در شبکه جدید با قبلی قطع میشود. بنابراین اجرای هارد فورک، منجر به ایجاد دو بلاکچین میشود. شبکه اولیه براساس قوانین قبلی و شبکه جدید مبتنی بر سازوکار تازه به فعالیت خود ادامه میدهند.
اجرای هارد فورک منجر به ایجاد یک ارز دیجیتال جدید برای شبکه تازه میشود. تاریخچه تراکنشهای ارز دیجیتال تا زمان هارد فورک با ارز دیجیتال شبکه اولیه مشترک و یکسان است؛ اما پس از این رویداد، دو ارز دیجیتال مسیر جداگانهای را طی میکنند.
علت Hard Fork چیست؟
مهمترین دلایل اجرای هارد فورک در بلاکچین عبارتاند از:
- بروز مشکلات امنیتی در ساختار بلاکچین
- افزودن قابلیتهای عملکردی جدید به شبکه
- ارتقای مقیاسپذیری بلاکچین
- تغییر ماهیت و مأموریت بلاکچین
معمولا گروهی از توسعه دهندگان یا اعضای جامعه هر پروژه نقص موجود در بلاکچین را شناسایی میکنند یا در اثر بررسیهای خود به این نتیجه میرسند که نیاز به تغییرات اساسی برای ادامه حیات پروژه وجود دارد. سپس پیشنهاد اجرای هارد فورک را مطرح میکنند و در صورت موفقیت در متقاعد کردن عمده نودها، اجرای Hard Fork را کلید میزنند.
اجرای هارد فورک چگونه صورت میگیرد؟
گروهی از نودهای فعال در شبکه معمولا به دلایل ذکر شده در بالا، اقدام به راهاندازی نرم افزار جدید مبتنی بر قوانین تازه میکنند که در واقع پروتکل شبکه پیشنهادی آنها بهشمار میرود.
پس از آن نوبت به راضی کردن نودهای فعال در شبکه برای پذیرفتن پروتکل جدید میرسد. تنها در صورتی یک هارد فورک میتواند موفقیت آمیز باشد که بخش عمده نودها آن را بپذیرند و سپس با انجام بهروزرسانی مورد نیاز به شبکه جدید انتقال یابند.
هارد فورک از نظر فنی در یک بلوک خاص اتفاق میافتد. زنجیره شبکه جدید و قبلی تا این بلوک مشترک خواهد بود. اما پس از آن، دو زنجیره کاملا مستقل ایجاد میشود.
همچنین تمام کسانی که در زمان اجرای هارد فورک، ارز دیجیتال بومی شبکه اولیه را در اختیار دارند، به همان میزان ارز دیجیتال شبکه جدید را روی زنجیره جدید دریافت میکنند.
مزایای هارد فورک چیست؟
هارد فورک مانع از به بن بست رسیدن بلاکچینها و مرگ آنها میشود. فرض کنید یک باگ امنیتی در بلاکچین شناسایی میشود که باعث متضرر شدن گروهی از نودها و اعضای جامعه میشود. اجرای هارد فورک میتواند جلوی خسارت سنگین را بگیرد.
همچنین نباید فراموش کرد که تحولات دنیای بلاکچین بسیار سریع و پرشمار هستند. نگاهی به تاریخ 16 ساله بازار رمزارزها این موضوع را تأیید میکند. اجرای هارد فورک برای عقب نماندن بلاکچینهای قدیمی از تحولات فناورانه نقش مثبت ایفا میکند.
کسانی که در زمان اجرای هارد فورک دارای ارز دیجیتال بومی شبکه اولیه باشند، دقیقا بهتعداد دارایی خود ارز دیجیتال بومی شبکه منشعب شده را هم دریافت میکنند. این موضوع ممکن است از نظر اقتصادی نیز منجر به کسب سود اعضای جامعه شود.
معایب هارد فورک چیست؟
علیرغم مزایای ذکر شده برای هارد فورک، تجربه نشان میدهد تعداد زیادی از هارد فورکهای اجرا شده در بازار شکست خوردهاند یا به اهداف تعیین شده نرسیدهاند. همانطور که اشاره کردیم، شرط موفقیت یک هارد فورک، همراهی اکثریت نودهای فعال در شبکه است. به عنوان مثال، هارد فورک اتریوم در سال 2016 به دلیل موافقت اکثریت نودهای این شبکه موفقیت آمیز بود؛ اما نمونههای زیادی از هارد فورکهای نه چندان موفق در بازار وجود دارند. اساسا جلب نظر و همراهی نودهای یک شبکه برای اجرای هارد فورک بسیار پیچیده است.
تفاوت هارد فورک و سافت فورک
در جدول زیر، مهمترین نکات برای مقایسه هارد فورک و سافت فورک را اشاره کردهایم.
| ویژگی | هارد فورک | سافت فورک |
| سازگاری با شبکه اولیه | دارد | ندارد |
| ایجاد شبکه و ارز دیجیتال جدید | بله | خیر |
| نیاز به آپدیت نرمافزاری نودها | بله | خیر |
| نوع تغییرات | بنیادین | جزئی |
معروفترین هارد فورکهای بیت کوین
مقیاسپذیری مهمترین چالش بر سر راه توسعه و پذیرش بلاکچین بیت کوین است. زمان استخراج هر بلوک در این شبکه حدود 10 دقیقه است. ظرفیت هر بلوک در شبکه بلاکچین بیت کوین حدود 1 مگابایت است. این شبکه در هر ثانیه، توان پردازش حداکثر 7 تراکنش را دارد. گروهی از اعضای جامعه بیت کوین برای حل این مشکل در سالهای گذشته، چندین هارد فورک را اجرا کردهاند.
مهمترین هارد فورک بیت کوین در سال 2017 رخ داد که منجر بهتولد بیت کوین کش شد. در شبکه جدید، ظرفیت بلوکها ابتدا از 1 به 8 افزایش پیدا کرد. بعدها ظرفیت بلوکهای زنجیره بیت کوین کش به 32 مگابایت ارتقا یافت. در نتیجه، توان پردازش شبکه بیت کوین کش نسبت به بیت کوین بهبود یافت.
بیت کوین اس وی (Bitcoin SV) نیز هارد فورک بیت کوین کش است. در قالب این هارد فورک، محدودیت اندازه هر بلوک در شبکه بلاکچین بهطور کامل برطرف شد تا ظرفیت پردازش این بلاکچین به 50 هزار تراکنش در ثانیه ارتقا پیدا کند. نکته جالب توجه اینکه در تمام هارد فورکهای بیت کوین، مکانیزم اجماع اثبات کار بدون تغییر حفظ شده است.
کلام پایانی
در این مقاله بررسی کردیم که هارد فورک چیست و چگونه اتفاق میافتد. هر چند اجرای هارد فورک با چالشهای زیادی همراه است؛ اما تجربه نشان میدهد گاهی اوقات این رویداد برای ادامه حیات شبکهها ضروری است. هارد فورکها میتوانند روی قیمت ارزهای دیجیتال نیز تأثیرگذار باشند. بههمین دلیل، حتی در جایگاه سرمایهگذار یا معاملهگر نیز لازم است با اهمیت مفهوم هارد فورک آشنایی کامل داشته باشید.
سوالات متداول
- Hard Fork چیست؟
هارد فورک نوعی بهروزرسانی نرمافزاری در بلاکچین است که منجر به ایجاد شبکه جدید و مستقل میشود.
- هارد فورک اتریوم چه زمانی انجام شد؟
تاکنون چندین هارد فورک در شبکه اتریوم صورت گرفته که معروفترین آنها در سال 2016 اتفاق افتاد. به دلیل همراهی اکثر قریب به اتفاق نودها، پس از آپدیت شبکه جدید با همان نام اتریوم به کار خود ادامه داد و شبکه اولیه نیز با نام اتریوم کلاسیک شناخته میشود.
- آیا هارد فورک باعث ایجاد ارز دیجیتال جدید میشود؟
بله، شبکه جدید که در پی هارد فورک ایجاد میشود، ارز دیجیتال اختصاصی خود را دارد.
نظرات کاربران