حل مشکلات و نواقص امنیتی، ارتقای مقیاسپذیری، اضافه کردن قابلیتهای جدید و … از جمله مهمترین عواملی هستند که اعمال تغییرات در سازوکار بلاکچینها را اجتناب ناپذیر میکنند. در بسیاری از مواقع، تغییر و تحولات در بلاکچین بهگونهای هستند که با سازوکار اصلی شبکه سازگاری کامل دارند. در نتیجه منجر به ایجاد زنجیره جدید نمیشوند. این نوع بهروزرسانیها در اصطلاح تحت عنوان سافت فورک (Soft Fork) شناخته میشوند. در ادامه بررسی خواهیم کرد که منظور از سافت فورک چیست و چگونه اجرا میشود.
سافت فورک چیست؟
سافت فورک به زبان ساده نوعی ارتقا یا بهرورسانی در بلاکچین است. ویژگی اصلی سافت فورک، سازگاری با نرم افزار بلاکچین اصلی است. به عبارت دیگر، اجرای سافت فورک باعث ایجاد تغییر بنیادین در قوانین و مقررات شبکه نمیشود. بههمین دلیل، پس از اجرای هارد فورک، ایجاد بلوکهای جدید نیز در همان زنجیره قبلی ادامه پیدا میکند.
نودها برای ادامه فعالیت در شبکه نیازی به انجام آپدیت نرم افزاری ندارند. در واقع نودها میتوانند با همان شیوه قبل به کار خود ادامه دهند. تمام تراکنشهای تأیید شده توسط آنها معتبر خواهند بود. بههمین دلیل، شبکه تقسیم نمیشود و همچنان به صورت یکپارچه فعالیت خود را ادامه میدهد.
مثال کاربردی از مفهوم سافت فورک
فرض کنید در یک بلاکچین حداکثر سایز هر بلوک برابر با 1 مگابایت است. بعد از اجرای سافت فورک، حداکثر سایز هر بلوک به 0.9 مگابایت کاهش مییابد. آن دسته از نودهایی که بهروزسانی نرم افزاری انجام میدهند، فقط توان پردازش بلوکها با ظرفیت حداکثر 0.9 مگابایت را دارند. در مقابل نودهایی که بهروزسانی را انجام ندادهاند، همچنان پذیرای بلوکها با ظرفیت 1 مگابایت هستند. باتوجهبه اینکه بلوکهای جدید با ظرفیت 0.9 مگابایت تشکیل میشوند، این نودها برای پردازش بلوکها مشکلی نخواهند داشت.
دلایل اجرای Soft Fork چیست؟
اجرای هارد فورک و سافت فورک در بلاکچینها معمولا دلایل یکسانی دارد. مهمترین دلایل اجرای سافت فورک را میتوان به صورت زیر برشمرد:
- رفع نواقص و باگهای امنیتی شبکه
- اضافه کردن قابلیتهای جدید به شبکه
- ارتقای مقیاسپذیری شبکه
نکته مهم این است که گاهی اوقات توسعه دهندگان بلاکچینها اجرای سافت فورک را بهعنوان مقدمهای برای هارد فورک برنامهریزی میکنند. به عبارت دیگر، نقشه راه مشخصی برای اجرای هارد فورک در نظر میگیرند که در مسیر عملیاتی کردن آن ابتدا یک یا چند مرحله سافت فورک در ساختار شبکه صورت میگیرد. سپس نوبت به هارد فورک میرسد.
مزایا و معایب سافت فورک چیست؟
مهمترین مزیت سافت فورک این است که خللی به یکپارچی شبکه ایجاد نمیکند. این موضوع باتوجهبه ماهیت غیرمتمرکز بلاکچینها اهمیت بسیار زیادی دارد. در واقع سافت فورک مانع از کوچک شدن جوامع ارزهای دیجیتال به دلیل ایجاد انشعاب میشود.
ضمن اینکه اجرای سافت فورک سادهتر از هارد فورک است. چراکه اولا نیاز به همراهی 100 درصدی نودها ندارد و در کنار آن به دلیل عدم اعمال تغییرات بنیادین، همراه کردن نودهای فعال در شبکه به پذیرش سافت فورک راحتتر است. این موضوع باعث میشود که دامنه تأثیر مثبت یا منفی سافت فورک روی قیمت ارز دیجیتال بومی شبکه نیز کاهش یابد.
البته باید توجه داشته باشد، دامنه تغییرات سافت فورک محدود است و به کمک آن نمیتوان مشکلات اساسی در یک بلاکچین را برطرف کرد یا قابلیتهای جدید ویژهای را به آنها افزود. چراکه سافت فورک هیچگونه تغییر ملموس در قوانین و مقررات اداره بلاکچین اعمال نمیکند.
تفاوت سافت فورک و هارد فورک
سافت فورک و هارد فورک هر دو با هدف اعمال تغییر در بلاکچین اجرا میشوند؛ اما در عمل تفاوتهای جدی با یکدیگر دارند. در جدول زیر، برخی از مهمترین تفاوتهای سافت فورک و هارد فورک را ذکر میکنیم.
| ویژگی | هارد فورک | سافت فورک |
| سازگاری با شبکه اولیه | دارد | ندارد |
| ایجاد شبکه و ارز دیجیتال جدید | بله | خیر |
| نیاز به آپدیت نرمافزاری نودها | بله | خیر |
| نوع تغییرات | بنیادین | جزئی |
بررسی تعدادی از مهمترین سافت فورکهای بازار رمزارزها
معروفترین سافت فورک بیت کوین، فعالسازی ارتقای سگویت (Segwit) بود. در پی این بهروزرسانی، امضای دیجیتال از دادههای تراکنشها جدا شد. در نتیجه این اقدام، ظرفیت بلوکها برای ذخیرهسازی تعداد تراکنشهای بیشتر افزایش یافت. همچنین امکان استفاده از آدرسهای بیت کوین چند امضایی به منظور دستیابی به امنیت بالاتر نیز فراهم شد.
اتریوم نیز تاکنون چندین سافت فورک را تجربه کرده است. تمرکز اصلی بسیاری از سافت فورکهای اتریوم روی ارتقای مقیاسپذیری این شبکه از محل افزایش سرعت پردازش و کاهش میزان کارمزد تراکنشها بوده است. برخی از سافت فورکهای معروف اتریوم عبارتاند از:
- سافت فورک Frontier Thawing در سال 2015 با هدف حذف محدودیت کارمزدهای گس اتریوم
- سافت فورک Tangerine Whistle در سال 2016 با هدف مقاومسازی شبکه در برابر حملات DDoS
- سافت فورک Byzantium در سال 2017 با هدف کاهش پاداش استخراج بلوک
- سافت فورک Constantinople در سال 2019 با هدف بهینهسازی هزینه گس برای عملیاتهای ویژه
باید توجه داشته باشید که آپدیت مرج (The Merge) شبکه اتریوم در سپتامبر 2022 نوعی هارد فورک بود. در پی این رویداد، مکانیزم اجماع شبکه از اثبات کار به اثبات سهام تغییر کرد. نکته جالب توجه این است که این آپدیت تقریبا از سوی تمام اعضای جامعه اتریوم مورد پذیرش قرار گرفت. بههمین دلیل، بعضا ممکن است به اشتباه آپدیت مرج به عنوان سافت فورک معرفی شود.
کلام پایانی
در این مطلب بررسی کردیم معنی سافت فورک چیست و چگونه در بلاکچین اجرا میشود. سافت فورک را باید بهعنوان نوعی ابزار برای اعمال تغییرات محدود به منظور ارتقای قابلیتهای شبکه بدون ایجاد خلل در یکپارچگی آن معرفی کرد. بههمین دلیل، اجرای سافت فورک در بلاکچینهای بازار رمزارزها در تعداد بیشتری نسبت به هارد فورک اتفاق میافتد. نباید فراموش کنید که برخی از سافت فورکها پتانسیل ایجاد نوسان قیمت قابل توجه برای ارزهای دیجیتال را دارند.
سوالات متداول
- معنی فورک چیست؟
فورک (Fork) در لغت به معنی چنگال و در حوزه بلاکچین به معنی اعمال بهروزرسانی در شبکه است.
- Soft Fork چیست؟
سافت فورک نوعی بهروزرسانی در بلاکچین است که علیرغم ایجاد تغییرات مشخص، با سازوکار شبکه سازگاری دارد و منجر به ایجاد بلاکچین جدید نمیشود.
- سافت فورک بهتر است یا هارد فورک؟
نمیتوان پاسخ روشنی به این پرسش داد. بسته به نیاز بلاکچین باید درباره اجرای سافت فورک یا هارد فورک تصمیمگیری کرد؛ اما تجربه نشان میدهد اجرای سافت فورک به مراتب آسانتر است.
نظرات کاربران