خلاصه مطلب
صعود قیمت نفت امید سودآوری تولیدکنندگان شیل آمریکا را زنده کرده است. به باور دکتر رحمت، رشد پایدار گاز شیل بهخاطر محدودیت صادرات الانجی ممکن نیست؛ اما تولید نفت شیل در قیمتهای کنونی توجیه اقتصادی دارد، به شرط رفع تنگنای ظرفیت پالایشی جهان. خروج حدود ۴ میلیون بشکه ظرفیت پالایشی روسیه پس از جنگ اوکراین و کاهش ظرفیت در بخشهایی از خاورمیانه این گلوگاه را تشدید کرده. پایداری رونق به بازگشت چین به ظرفیت حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز و بازگشت روسیه به پالایش کامل وابسته است. افزایش احتمالی تولید شیل میتواند فشار نزولی بر قیمت نفت وارد کند و برای اقتصاد وابسته به نفت ایران اهمیت دارد.
در بخش گاز، مهمترین مانع برای افزایش تولید، ظرفیت محدود صادرات الانجی آمریکاست. طبق این تحلیل، حتی اگر بخشی از تولید الانجی قطر هم متوقف شود، راه مشخصی برای هدایت گاز مازاد آمریکا به بازارهای جهانی وجود ندارد. همین محدودیت باعث میشود افزایش قیمت نفت لزوماً به معنای رشد پایدار حاشیه سود برای تولیدکنندگان گاز شیل نباشد. ظرفیت صادرات، عملاً امکان جذب تولید اضافی را کاهش میدهد.
توجیه اقتصادی تولید نفت شیل در قیمتهای کنونی
اما شرایط برای نفت شیل متفاوت به نظر میرسد. دکتر رحمت معتقد است قیمتهای کنونی نفت، تولید نفت شیل را از نظر اقتصادی توجیهپذیر کرده. مسئله اینجاست که تداوم این رونق به رفع موانع موجود وابسته است. تنگنای ظرفیت پالایشی در سطح جهان و همچنین عوامل سیاسی داخلی آمریکا مانند انتخابات نوامبر، میتوانند مسیر تولید و سرمایهگذاری در این بخش را تحت تأثیر قرار دهند.
خروج ۴ میلیون بشکه ظرفیت پالایشی روسیه پس از جنگ اوکراین
پس از جنگ اوکراین، نزدیک به ۴ میلیون بشکه در روز از ظرفیت پالایشی روسیه از مدار خارج شد. این اتفاق، همراه با کاهش ظرفیت پالایش در بخشهایی از خاورمیانه، فشار بیسابقهای بر زنجیره تأمین جهانی فرآوردههای نفتی وارد کرده. نتیجه این شده که افزایش تولید نفت خام، همیشه به رشد متناسب عرضه محصولات پالایشی منجر نمیشود. در چنین وضعیتی، ظرفیت پالایش به عاملی کلیدی برای سنجش پایداری رونق نفت شیل تبدیل شده است. این تحولات در کنار گزارشهای قبلی درباره کمبود پالایشگاهها و بحران سوخت، اهمیت گلوگاه پالایشی را برجسته میکند.
دو شرط کلیدی: بازگشت چین و روسیه به ظرفیت کامل پالایش
بر اساس این تحلیل، پایداری رونق در بازار نفت به دو پیششرط عمده گره خورده: اول، بازگشت چین به ظرفیت کامل پالایشی خود که حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز است. دوم، بازگشت روسیه به مدار کامل پالایش. تحقق این دو شرط میتواند گلوگاه پالایشی جهان را بگشاید و راه را برای تداوم تولید نفت شیل هموار کند. در غیر این صورت، محدودیت ظرفیت پالایش همچنان سدی در برابر رشد پایدار تولید خواهد بود.
تأثیر بر بازار نفت و اقتصاد ایران
این اظهارنظر شاید مستقیماً قیمت داراییها را تغییر ندهد، اما بیتردید بر نگرش سرمایهگذاران نسبت به عرضه نفت اثر میگذارد. اگر تولید نفت شیل در میانمدت افزایش یابد، عرضه جهانی بیشتر شده و ممکن است فشار نزولی بر قیمت نفت وارد آید. برای اقتصاد ایران که درآمدهایش به قیمت نفت وابسته است، این روند اهمیت دارد. با این حال، منبع مطلب، داده مستقیمی درباره تأثیر مشخص آن بر بازار ارز، طلا، بورس تهران یا رمزارزها ارائه نکرده است. برای دنبالکردن تحولات این کالا، قیمت نفت را میتوان در بازار رصد کرد.
جمعبندی
چشمانداز گاز شیل آمریکا کماکان در سایه محدودیت صادرات الانجی قرار دارد. اما تولید نفت شیل، در صورت رفع تنگنای پالایشی، میتواند رونق خود را حفظ کند. بازگشت چین و روسیه به ظرفیت کامل پالایشی، دو عامل تعیینکننده برای ارزیابی پایداری این رونق در آینده نزدیک و دور خواهند بود.
نظرات کاربران