اختلال خط لوله عربستان؛ بارگیری نفت از خلیج فارس بیشتر شد

خلاصه مطلب

حملات پهپادی خط لوله شرق-غرب عربستان را از کار انداخته و صادرات نفت را مختل کرده است. ریاض بارگیری از بنادر راس‌تنوره و جبیل را افزایش داده و بخشی از نفتکش‌ها را از تنگه هرمز عبور می‌دهد. ذخیره بندر ینبع تنها ۵ تا ۷ روز کفایت می‌کند در حالی که تعمیر خط لوله ۳ تا ۶ هفته طول می‌کشد. قیمت نفت برنت از ۱۰۸ دلار گذشته و خریداران آسیایی تأخیر در تحویل را پذیرفته‌اند.

اختلال در خط لوله شرق-غرب عربستان بر اثر حملات پهپادی، صادرات نفت این کشور را مختل کرده. حالا ریاض برای آنکه جریان صادرات قطع نشود، بارگیری از دو بندرِ راس‌تنوره و جبیل را افزایش داده و بخشی از نفتکش‌ها را از مسیرِ تنگه هرمز عبور می‌دهد.

توقف خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری پس از حملات پهپادی

این خط لوله، نفت خامِ میادین شرقی عربستان را به بندر ینبع در دریای سرخ می‌رساند و پس از چند حمله پهپادی در روز جمعه از کار افتاد.

پیش از حمله، روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت از این مسیر جابه‌جا می‌شد؛ رقمی که تقریباً معادل چهار درصد عرضهٔ جهانی است. ظرفیت ذخیرهٔ بندر ینبع حدود ۳۵ میلیون بشکه اعلام شده، اما منابع آگاه می‌گویند با توقف خط لوله، این ذخیره در بهترین حالت، پنج تا هفت روز دوام خواهد آورد.

افزایش بارگیری از راس‌تنوره و جبیل برای جبران اختلال

شرکت آرامکو برای جبران این اختلال، بارگیری نفت از بنادرِ راس‌تنوره و جبیل در خلیج فارس را دو برابر کرده است. برخی نفتکش‌های غول‌پیکر هم سیستم شناسایی خودکار یا AIS را خاموش کرده‌اند تا با عبور از تنگه هرمز، کمتر در معرض رهگیری قرار بگیرند.

با این وجود، توفیق این مسیرِ جایگزین کاملاً به امنیت تنگه هرمز و همین‌طور تداومِ آرامش در دریای سرخ بستگی دارد. داده‌های مکواری نشان می‌دهد پس از سی‌ام اوت، روزانه بیش از ۷٫۵ میلیون بشکه نفت از این تنگه گذشته است.

پذیرش تأخیر در تحویل نفت از سوی خریداران آسیایی

دست‌کم چهار شرکت پالایشی آسیایی اعلام آمادگی کرده‌اند محموله‌های نفتی خود را از بندر سوهار عمان دریافت کنند. آن‌ها ترجیح داده‌اند با تأخیر در تحویل موافقت کنند تا از خرید نفت در بازار نقدی با قیمت‌های اوج‌ گرفته، پرهیز کنند.

پیش از حمله، صادراتِ نفت عربستان از بندر ینبع در اوایل سپتامبر حدود سه میلیون بشکه در روز بود. کل صادرات این کشور هم در همان دوره نزدیک به چهار میلیون بشکه در روز ثبت شده. تولید عربستان در ماه اوت به حدود شش میلیون بشکه در روز رسید که پایین‌ترین رقم در سه دههٔ گذشته محسوب می‌شود.

اختلاف برآوردها درباره زمان تعمیر خط لوله شرق-غرب

برآوردهای موجود دربارهٔ زمان بازسازی خط لوله همخوانی ندارند. دو مقام منطقه‌ای به آسوشیتدپرس گفته‌اند تعمیر سه تا پنج هفته طول می‌کشد. یک منبع صنعتی در گزارشی که رویترز منتشر کرده، این بازه را پنج تا شش هفته تخمین زده است.

این اختلاف زمانی برای بازار نفت مهم است؛ چون ذخایر ینبع، دورهٔ کوتاه‌تری از آنچه برای تعمیر تخمین زده می‌شود را پوشش می‌دهد. ظرفیت ذخیرهٔ ترمینال‌های عین‌السخنهٔ مصر و سیدی‌کریر هم به ترتیب ۱۸ و ۲۰ میلیون بشکه اعلام شده است.

نفت، گازوئیل و غلات زیر فشار اختلال‌های منطقه‌ای

قیمت نفت برنت در ۲۳ شهریور از ۱۰۸ دلار گذشت. برخی تحلیلگران حتی با فرض گسترش حملات، سناریوی رسیدن قیمت به ۱۲۰ دلار را محتمل می‌دانند. سیتی‌گروپ هم تشدید تنش در کوتاه‌مدت و بازگشایی تنگه هرمز در نیمهٔ دوم ۲۰۲۶ را پیش‌بینی کرده است.

در بازار فرآورده‌های نفتی، قیمت گازوئیل اروپا به رکورد جدیدی رسیده. علت را کمبود ظرفیت پالایش در روسیه عنوان می‌کنند. هم‌زمان، حملات طرفین جنگ به کشتی‌های باری در دریای سیاه و آزوف، قیمت غلات را بالا برده و فشار را از بازار انرژی به بازار غذا کشانده است.

برای سرمایه‌گذار ایرانی، این رویداد می‌تواند از کانال قیمت جهانی نفت و تحولات بازار انرژی اهمیت پیدا کند. افزایش قیمت نفت امکان دارد—در صورت میسر بودن صادرات—بر درآمدهای ارزی ایران تأثیر بگذارد؛ هرچند تحریم‌ها و محدودیت‌های صادراتی همچنان اثر این عامل را محدود می‌کنند.

موضع روسیه و اوکراین درباره آتش‌بس انرژی

روسیه از پیشنهاد آتش‌بس انرژی دونالد ترامپ استقبال کرده، اما تأکید دارد که لغو تحریم‌ها شرط پذیرش آن است. اوکراین نیز با دریافت تضمین امنیتی از آمریکا موافقتش را مشروط کرده و حملات به پالایشگاه‌های روسیه را «هدف مشروع نظامی» می‌خواند.

این مواضع در کنار تحولات امنیتی منطقه، چشم‌انداز عرضهٔ نفت و فرآورده‌ها را تحت‌تأثیر قرار داده. مکواری باور دارد بازار به‌تدریج نسبت به اخبار مربوط به تنگه هرمز بی‌تفاوت می‌شود؛ با این حال، همچنان تداوم اختلال در خط لولهٔ عربستان یک ریسک جدی برای بازار نفت باقی است.

جمع‌بندی

عربستان حالا برای جبران توقف خط لوله شرق-غرب، ظرفیت بارگیری در بنادر خلیج فارس را بالا برده و از مسیرهای جایگزین بهره می‌برد. اما آنچه در هفته‌های آینده وضعیت عرضه و قیمت نفت را مشخص می‌کند، سه عامل است: مدت واقعی تعمیر خط لوله، امنیت تنگه هرمز و عملکرد مسیر سوهار عمان.

منبع

دنیای اقتصاد