خلاصه مطلب
حسین مقیسه، کارشناس صنعت خودرو، زیان میانگین حدود ۶۰۰ میلیون تومانی به ازای تولید هر دستگاه خودرو ایرانخودرو و سایپا را اعلام کرده و زیان انباشته ایرانخودرو از ۱۳۹۷ تا پایان ۱۴۰۴ را حدود ۵ میلیارد دلار برآورد کرده است. او ریشه را قیمتگذاری دستوری و شکاف هزینه تولید با قیمت فروش میداند. تعرفههای واردات ۱۰۰ تا ۱۶۰ درصدی لزوماً حمایت واقعی نیستند و در یک طرح فروش رانتی ۱۰ هزار میلیارد تومانی شکل گرفته. این تحلیل کارشناسی است نه تصمیم رسمی و اثر مستقیم آن بر ارز، طلا و رمزارز محدود است؛ ارتباط اصلی با سهام خودرویی و شاخص کل بورس تهران است.
حسین مقیسه، کارشناس صنعت خودرو، میگوید به ازای تولید هر دستگاه خودرو توسط ایرانخودرو و سایپا، بهطور میانگین حدود ۶۰۰ میلیون تومان زیان متوجه این شرکتها میشود. او زیان انباشته ایرانخودرو از سال ۱۳۹۷ تا پایان ۱۴۰۴ را در حدود ۵ میلیارد دلار برآورد کرده و معتقد است ریشه این وضعیت، در قیمتگذاری دستوری و شکاف عمیق میان هزینههای تولید و قیمت فروش نهفته است.
برآورد ۵ میلیارد دلاری زیان انباشته ایرانخودرو
مقیسه در گفتوگویی با اقتصادنیوز جزئیاتی را مطرح کرده است. بر اساس بررسی صورتهای مالی ایرانخودرو در فاصله هشت سال اخیر، زیان انباشته این شرکت به حدود ۵ میلیارد دلار بالغ شده است. در همین بازه زمانی، ارزش کل فروش شرکت نزدیک به ۱۴ میلیارد دلار برآورد میشود. نکته قابل توجه اینجاست که به گفته او، رقم زیان حدود ۶۰۰ میلیون تومانی، یک میانگین کلی است و به برند یا مدل خاصی محدود نیست.
قیمتگذاری دستوری و شکاف هزینه و درآمد
از دیدگاه مقیسه، هسته اصلی مشکلات صنعت خودرو به قیمتگذاری دستوری گره خورده است. او توضیح میدهد که قیمت خودروها نه بر پایه واقعیتهای اقتصادی تولید، بلکه بر مبنای قدرت خرید مردم تنظیم میشود. این شیوه، سه پیامد بارز دارد: ضرر خودروساز، محرومیت مصرفکننده و شکلگیری رانت. او میگوید مواد اولیه و نهادههای تولید با قیمتهایی نزدیک به نرخ جهانی تهیه میشوند، اما محصول نهایی با قیمتی دستوری به بازار میآید. همین ناهمخوانیِ هزینه و درآمد، بخش عمدهای از بحران فعلی را دامن زده است.
در گزارش قبلی درباره ثبتنام جدید ایرانخودرو؛ عرضه ۲۵۲۰۰ دستگاه در سه طرح نیز به عرضه این شرکت پرداخته شده بود.
تعرفه واردات خودرو بین ۱۰۰ تا ۱۶۰ درصد
این کارشناس در گفتوگوی خود به تعرفه واردات خودرو هم اشاره کرده است. به گفته او، این تعرفهها بین ۱۰۰ تا ۱۶۰ درصد در نوسان هستند، اما لزوماً به معنای حمایت واقعی از تولیدکننده داخلی نیستند. چرا که بخشی از درآمد حاصل از این تعرفهها صرف جبران کسری بودجه دولت میشود. مقیسه یادآور میشود میانگین قیمت دلاری محصولات ایرانخودرو و سایپا در دهه گذشته حدود ۶ تا ۷ هزار دلار بوده و در پارهای مقاطع حتی به ۵ هزار دلار هم رسیده است؛ در حالی که در دنیا یافتن خودروی اقتصادی صفرکیلومتر زیر ۱۰ هزار دلار تقریباً ناممکن است.
رانت ۱۰ هزار میلیارد تومانی در یک طرح فروش خودرو
مقیسه به یک مثال عینی اشاره میکند: در یک طرح فروش خودرو حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر ثبتنام کردهاند. برآورد او نشان میدهد اختلاف قیمت کارخانه با بازار در این طرح، رانتی بالغ بر ۱۰ هزار میلیارد تومان به وجود آورده است. او حتی سازوکار عرضه خودرو در بورس کالا را نیز قابل بررسی میداند و میگوید اگرچه این روش در بسیاری از کشورها مرسوم نیست، اما صرفاً به دلیل نبود نمونه خارجی نمیتوان آن را رد کرد؛ چرا که الگوی قیمتگذاری خودرو در ایران نیز اساساً در اقتصادهای دیگر بیسابقه است.
هشدار درباره دادههای مصرف و قاچاق سوخت
بخشی دیگر از صحبتهای این کارشناس بر آمارهای مربوط به مصرف و قاچاق سوخت متمرکز بود. مقیسه تأکید میکند که این ارقام قبل از تبدیل شدن به تیتر اکثر رسانهها، نیاز به واکاوی دقیق کارشناسی دارند. به اعتقاد او، گسترش استفاده از خودروهای هیبریدی نیز به شرایط واقعی کشور، کیفیت و قیمت سوخت وابسته است و برای ارزیابی اقتصادی آنها، باید هزینه مالکیت در یک دوره پنجساله محاسبه شود.
تأثیر محدود خبر بر بازارهای موازی و ارتباط با بورس
این اظهارات یک تصمیم رسمی یا تغییر سیاست نیست و در چارچوب یک تحلیل کارشناسی ارائه شده است. با این حال، محتوای آن میتواند برای سهامداران شرکتهای خودرویی و صندوقهای سرمایهگذاری مرتبط حائز اهمیت باشد؛ چرا که زوایایی از زیاندهی ساختاری این صنعت را عیان میکند. بر اساس دادههای منبع، اثر مستقیم این خبر بر بازارهایی مانند ارز، طلا و رمزارز چندان چشمگیر نیست و ارتباط اصلی آن با بازار سرمایه، به ویژه سهام خودرویی و شاخص کل بورس تهران است. مقیسه در پایان، اصلاح صنعت خودرو را بدون یک بازبینی همزمان در سیاستهای ارزی، تعرفهای، قیمتگذاری، انرژی، سوخت، مالیاتی و کیفیت حکمرانی اقتصادی ناممکن میداند.
جمعبندی
رقم زیان حدود ۶۰۰ میلیون تومانی برای تولید هر خودرو و زیان انباشته ۵ میلیارد دلاری ایرانخودرو، تصویری از فشار مالی شدید بر پیکره این صنعت ارائه میدهد. با این وجود، این ارقام بر پایه تحلیلهای یک کارشناس استخراج شده و به معنای ابلاغ دستور یا تغییر رسمی در سیاستها نیستند.
نظرات کاربران