خلاصه مطلب
دیوان عدالت اداری و فقهای شورای نگهبان دستورالعمل عرضه اولیه ترکیبی اوراق بهادار را مغایر قوانین و موازین شرعی تشخیص ندادند. با این رأی پرونده شکایت بسته شد و چارچوب حقوقی و شرعی روش از سال ۱۳۹۹ در فرابورس تأیید گردید. در این روش صندوق‌ها ابتدا در کشف قیمت شرکت می‌کنند و سپس عرضه عمومی انجام می‌شود.
شکایت مذکور به بندهای ۱۹، ۲۰ و ۲۴ از ماده ۱ و نیز ماده ۲۶ دستورالعمل پذیره‌نویسی و عرضه اولیه به روش ترکیبی مربوط می‌شد. این پرونده نخست در هیأت‌های تخصصی و عمومی دیوان عدالت اداری مورد بررسی قرار گرفت و هر دو مرجع، دستورالعمل را مغایر با قوانین ندانستند.
پس از این مرحله، شاکی ادعای مغایرت شرعی روش را پیش کشید. دیوان عدالت اداری نیز موضوع را برای اظهارنظر شرعی به شورای نگهبان فرستاد.
تأیید شرعی دستورالعمل توسط فقهای شورای نگهبان
فقهای شورای نگهبان، مبانی شرعی دستورالعمل عرضه اولیه ترکیبی را تأیید کردند. این شورا همچنین اعلام کرد تشخیص انطباق دستورالعمل با قوانین، در حیطه صلاحیت دیوان عدالت اداری است.
بدین ترتیب، روش عرضه اولیه ترکیبی از هر دو جنبه قانونی و شرعی تأیید شد و پرونده مربوطه مختومه اعلام گردید.
شروع عرضه اولیه ترکیبی در فرابورس از سال ۱۳۹۹
اجرای عرضه اولیه ترکیبی در فرابورس ایران به سال ۱۳۹۹ بازمی‌گردد. در این روش، ابتدا صندوق‌های سرمایه‌گذاری در فرآیند کشف قیمت وارد می‌شوند و پس از آن، عرضه عمومی سهام انجام می‌پذیرد.
تصویب این روش، واکنشی به رفتارهای هیجانی بازار در آن سال بود و با هدف حمایت از سهامداران و کمک به کشف قیمت واقعی صورت گرفت. سید مهدی موسوی خوشدل، مدیر امور حقوقی و انتظامی سازمان بورس، نیز در توضیح روند تصویب، بر همین هدف تأکید کرده است.
نقش صندوق‌ها در کشف قیمت و الزام نگهداری سهام
در روش ترکیبی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری نقش کلیدی در مرحله نخست کشف قیمت ایفا می‌کنند. بر اساس مقررات، این صندوق‌ها موظفند حداقل ۵۰ درصد از سهام خریداری‌شده در مرحله اول را تا ۹۰ روز نگهداری کنند.
آمارهای پیشین نیز نشان می‌دهد تفاوت بین قیمت کشف‌شده و ارزش‌گذاری اولیه، در بازه‌ای بین ۹ تا ۲۳ درصد قرار داشته است.
اهمیت تأیید برای صندوق‌ها، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران جزء
تأیید نهایی قانونی و شرعی این دستورالعمل، ابهامات موجود پیرامون یکی از روش‌های اصلی عرضه سهام در بازار اولیه را از بین می‌برد. این اتفاق برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های متقاضی عرضه و سرمایه‌گذاران جزء که در عرضه‌های ترکیبی شرکت می‌کنند، اهمیت عملی مستقیمی دارد.
با این حال، به نظر می‌رسد اثر این تصمیم بیشتر در افق میان‌مدت و بلندمدت بازارهای مالی قابل رصد خواهد بود و به خودی خود نباید منتظر تغییرات فوری در قیمت سهام یا رونق سریع بازار بود.
جمع‌بندی
عرضه اولیه ترکیبی اوراق بهادار که از سال ۱۳۹۹ در فرابورس ایران جاری است، حالا با رأی دیوان عدالت اداری و شورای نگهبان، از منظر قانون و شرع کاملاً تأیید شده است. این رأی، چارچوب حقوقی محکم‌تری برای ادامه کار این روش در آینده فراهم می‌کند.
نظرات کاربران