شیوه‌نامه جدید گروه‌بندی اقتصادی خانوارها جایگزین دهک شد

خلاصه مطلب

دولت شیوه‌نامه تازه‌ای برای گروه‌بندی اقتصادی خانوارها اجرا کرده و دهک‌بندی قدیمی را با سه دسته وسع اقتصادی بالا، متوسط و پایین جایگزین نموده است. معیارها فراتر از درآمد شامل ارزش ملک و خودرو، مصرف انرژی و دارایی‌های بازار سرمایه است. همزمان یارانه مهر بر اساس دهک‌های قبلی واریز شده: ۴۰۰ هزار تومان برای دهک‌های اول تا سوم و ۳۰۰ هزار تومان برای چهارم تا نهم. تغییر گروه به‌خودی‌خود یارانه یا کالابرگ را تغییر نمی‌دهد.

دولت بالاخره شیوه‌نامه تازه‌ای برای گروه‌بندی اقتصادی خانوارها را به مرحله اجرا گذاشته؛ طرحی که حالا با تأیید هیئت وزیران، معیارهای تازه‌ای برای سنجش وضعیت مردم تعریف می‌کند. بر این اساس، خانوارها دیگر در دهک‌های قدیمی جای نمی‌گیرند، بلکه در سه دسته کلی «وسع اقتصادی بالا، متوسط و پایین» قرار می‌گیرند. شاخص‌های جدید اما فراتر از درآمد است: ارزش ملک و خودرو، میزان مصرف انرژی و حتی دارایی‌های بازار سرمایه، همگی در این ارزیابی نقش خواهند داشت.

همزمان با این تغییر، یارانه نقدی مهرماه هم واریز شده است. دهک‌های اول تا سوم برای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان دریافت کرده‌اند و دهک‌های چهارم تا نهم، ماهی ۳۰۰ هزار تومان.

از دهک به سه گروه وسع اقتصادی: تغییر در طبقه‌بندی خانوارها

دیگر خبری از همان دهک‌بندی قدیمی نیست. نظام جدید، سه گروه اقتصادی را جایگزین آن کرده است: بالا، متوسط و پایین. شناسایی خانوارها در این گروه‌ها هم با همکاری نهادهای مختلف و بر اساس انبوهی از داده‌های مالی، ملکی و مصرفی انجام می‌شود. البته این را هم باید در نظر داشت که صرف تغییر گروه، به معنای افزایش یا کاهش خودکار یارانه یا اعتبار کالابرگ نیست.

معیارهای ملکی و خودرویی برای قرارگیری در گروه وسع اقتصادی بالا

اما سؤال اصلی اینجاست: مرزهای این گروه‌بندی کجاست؟ شاخص‌های ملکی و خودرویی، بخشی از پاسخ هستند. اگر ارزش روز زمین مسکونی یک خانوار از ۵۰ میلیارد تومان بیشتر باشد، در دایره وسع اقتصادی بالا ارزیابی می‌شود. این رقم برای زمین غیرمسکونی یا فاقد کاربری، به ۷۵ میلیارد تومان می‌رسد.

علاوه بر این، ارزش واحد مسکونی بالای ۷۵ میلیارد تومان یا مجموع ارزش خودروهای سواری و وانت دوکابین شخصی بیش از ۷۵ میلیارد تومان، از دیگر نشانه‌های قرارگیری در گروه پردرآمدها محسوب می‌شود.

نقش مصرف انرژی بالا و دارایی در بورس در ارزیابی وسع اقتصادی

دارایی‌های منقول و الگوی مصرف هم در این ارزیابی نقش پررنگی دارند. اگر خانوار شما جزو ۵ درصد پرمصرف‌ترین خانوارهای کشور از نظر انرژی باشد، این یک امتیاز منفی برای قرارگیری در گروه بالا خواهد بود. سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه هم بی‌تأثیر نیست؛ خانوارهایی که ارزش سبد سرمایه‌گذاری‌شان آنها را در میان ۵ درصد نخست کشور قرار دهد، مشمول این معیار می‌شوند.

معیارهای دیگری مانند قرار گرفتن در میان ۲.۵ درصد خانوارهای دارای بیشترین مانده تسهیلات بانکی، داشتن کارت بازرگانی یا اقامت بیش از شش ماه در سال خارج از کشور نیز در شیوه‌نامه جدید گنجانده شده‌اند.

مبلغ واریزی یارانه نقدی مهرماه بر اساس دهک‌بندی قدیم

در عمل، واریزی مهرماه بر مبنای دهک‌بندی قدیم انجام شد. برای ۲۸ میلیون و ۴۷۰ هزار نفری که در دهک‌های اول تا سوم قرار دارند، مبلغ ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر واریز شد. از سوی دیگر، ۴۵ میلیون و ۳۱ هزار نفری که در دهک‌های چهارم تا نهم هستند، ماهی ۳۰۰ هزار تومان دریافت کردند که مجموعاً رقمی حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان را شامل می‌شود.

نکته قابل توجه این است که مبلغ قابل برداشت برخی خانوارها ممکن است به دلیل کسر اقساط وام‌هایی مانند وام اربعین یا کرونا، از این ارقام کمتر باشد.

وضعیت اعتبار کالابرگ الکترونیکی پس از تغییر گروه‌بندی

با وجود تغییر در گروه‌بندی، اعتبار کالابرگ الکترونیکی سرنوشت متفاوتی دارد. بر اساس این شیوه‌نامه، تعیین میزان این اعتبار برای هر گروه، همچنان نیازمند پیشنهاد وزارت رفاه و تصویب نهایی هیئت وزیران است. بنابراین، طبقه‌بندی جدید به خودی‌ خود مبلغ کالابرگ را تغییر نمی‌دهد.

از نگاه فعالان بازار سرمایه، جالب است که ارزش سبد سرمایه‌گذاری نیز به عنوان یکی از داده‌های ارزیابی معرفی شده، هرچند که جزئیات دقیق تأثیر آن بر رتبه هر خانوار، هنوز به طور شفاف اعلام نشده است.

جمع‌بندی

خلاصه آنکه دولت ارزیابی اقتصادی خانوارها را بر پایه سه گروه «وسع بالا، متوسط و پایین» بازتعریف کرده است. معیارهایی مانند ارزش املاک و خودرو، مصرف انرژی، دارایی در بورس، مانده تسهیلات بانکی و حتی مدت اقامت خارج از کشور، در این ارزیابی نقش کلیدی دارند. این تغییرات در حالی رخ می‌دهد که یارانه نقدی مهرماه، هنوز بر اساس دهک‌بندی پیشین و با مبالغ متفاوت برای دهک‌های مختلف واریز شده است.

منبع

اقتصادآنلاین