Gas Fee چیست؟ | آشنایی با کارمزد شبکه اتریوم و نحوه محاسبه آن [2026]

همان‌طور که در فضای واقعی برای استفاده از خدمات یا انتقال پول هزینه‌ای پرداخت می‌کنیم، در اکوسیستم بلاکچین نیز تراکنش‌ها رایگان نیستند. یکی از مفاهیم کلیدی در این حوزه، گس فی (Gas Fee) یا همان کارمزد شبکه است که به‌ویژه در شبکه اتریوم کاربرد زیادی دارد. اگر برایتان سؤال شده که گس فی چیست و چرا اصلا باید برای یک تراکنش در بازار دیجیتال هزینه پرداخت کنیم، پاسخ ساده است: هر فعالیتی روی شبکه اتریوم، از انتقال یک توکن گرفته تا اجرای یک قرارداد هوشمند، نیاز به مصرف توان محاسباتی دارد و این توان توسط ماینرها یا اعتبارسنج‌ها تأمین می‌شود. در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم گس فی اتریوم چگونه محاسبه می‌شود، عوامل مؤثر بر گس فی چیست و چه نکاتی را باید هنگام انجام تراکنش‌های رمزارزی در نظر بگیرید.

 

گس فی اتریوم چیست؟

در شبکه اتریوم، هر تراکنش یا عملیاتی که انجام می‌دهید، از انتقال ساده یک توکن تا اجرای یک قرارداد هوشمند پیچیده، نیازمند صرف انرژی محاسباتی است. هزینه این انرژی با مفهومی به نام گس فی (Gas Fee) یا کارمزد گس شناخته می‌شود. این کارمزد از طریق بخش‌های بسیار کوچکی از ارز دیجیتال اتریوم به نام gwei پرداخت می‌شود تا ساختار هزینه‌ها از ارزش اصلی اتریوم (ETH) تفکیک شود. هدف از این طراحی ایجاد شفافیت در مصرف منابع محاسباتی و ارزش‌ گذاری دقیق فعالیت‌ها در شبکه است. به این ترتیب، گس فی هم پاداشی برای اعتبارسنج‌ها که وظیفه پردازش تراکنش‌ها را بر عهده دارند و هم سازوکاری برای جلوگیری از شلوغی و حملات اسپم در شبکه به حساب می‌آید.

برای درک بهتر اینکه گس فی در ارز اتریوم چیست، فرض کنید انجام یک تراکنش مثل رانندگی با خودرو است. ارزش اتریوم در این قیاس مانند خود خودرو است و گس فی مثل سوختی است که برای حرکت به آن نیاز دارید. مثلا ممکن است تراکنشی ۵۰ اتریوم ارزش داشته باشد اما برای پردازش آن تنها ۰.۰۰۰۰۱ اتریوم به‌عنوان گس فی پرداخت شود. این عدد نیز بسته به میزان تقاضا برای پردازش تراکنش‌ها در شبکه تغییر می‌کند و تابع عرضه و تقاضا است. برای کسانی که به دنبال تحلیل دقیق‌تر قیمت اتریوم و بررسی هزینه‌های مرتبط با آن هستند، شناخت کامل این مفهوم ضروری است.

ضرورت گس فی در شبکه اتریوم چیست؟

گس فی در شبکه اتریوم چیزی فراتر از یک هزینه ساده است. این مفهوم یکی از ستون‌های اصلی عملکرد پایدار، منصفانه و امن در اکوسیستم اتریوم به شمار می‌رود. بدون وجود گس فی، انجام تراکنش‌ها یا اجرای قراردادهای هوشمند به‌صورت رایگان ممکن بود، که نه‌تنها منابع شبکه را به‌سرعت اشباع می‌کرد، بلکه راه را برای حملات مخرب و سوءاستفاده‌های گسترده باز می‌گذاشت. در واقع، گس فی نقش یک «مکانیزم کنترلی» برای مصرف منابع و حفظ سلامت شبکه را ایفا می‌کند. آشنایی با ضرورت گس فی در اتریوم به شما کمک می‌کند تا درک بهتری از چرایی وجود این کارمزدها، به‌ویژه هنگام خرید ارز دیجیتال یا کار با قراردادهای هوشمند، داشته باشید.

 

• مدیریت بهینه منابع شبکه: اتریوم مانند هر سیستم محاسباتی دیگری ظرفیت مشخصی دارد. گس فی باعث می‌شود هر تراکنش فقط به‌اندازه نیاز خود منابع پردازشی مصرف کند و از اشغال بیش‌ازحد شبکه جلوگیری شود.
• جلوگیری از تراکنش‌های اسپم و حملات مخرب: اگر انجام عملیات در شبکه رایگان بود، مهاجمان می‌توانستند با ارسال میلیون‌ها تراکنش بی‌ارزش، شبکه را مختل کنند. اما با وجود گس فی، هر تراکنش دارای هزینه است و حمله هزینه‌بر خواهد بود.
• ایجاد تعادل میان کاربران: کاربران می‌توانند بسته به اولویت و فوریت تراکنش خود، میزان گس فی را تعیین کنند. هر چه هزینه بیشتری پرداخت کنند، شانس پردازش سریع‌تر تراکنش توسط ماینرها افزایش می‌یابد.
• تشویق نودها به مشارکت در تایید تراکنش‌ها: گس فی، انگیزه‌ای مالی برای اعتبارسنج‌ها و نودهای شبکه فراهم می‌کند تا تراکنش‌ها را بررسی و تأیید کنند.
• مدیریت ترافیک شبکه در زمان‌های شلوغی: در زمان‌هایی که تقاضا برای استفاده از شبکه زیاد است، کاربرانی که حاضرند گس فی بیشتری بپردازند، اولویت بیشتری در اجرای تراکنش پیدا می‌کنند. این سازوکار باعث تنظیم خودکار بار شبکه می‌شود.

در مجموع، وجود گس فی در گس فی اتریوم فقط یک هزینه نیست، بلکه بخش جدایی‌ناپذیر از طراحی امنیتی و اقتصادی شبکه اتریوم است که به پایداری و بهره‌وری آن کمک می‌کند.

 

گس لیمیت (Gas Limit) چیست؟

گس لیمیت در شبکه اتریوم به‌معنای حداکثر میزان واحدهای گسی است که یک کاربر حاضر است برای اجرای یک تراکنش یا عملیات خاص در شبکه صرف کند. به زبان ساده، این مقدار نشان‌دهنده سقف مصرف منابع محاسباتی مورد نیاز برای اجرای موفق تراکنش است. هنگام ارسال تراکنش، شما با تعیین گس لیمیت مشخص می‌کنید که عملیات مورد نظر تا چه حد می‌تواند از توان محاسباتی شبکه استفاده کند. اگر اجرای تراکنش به گسی بیش از این مقدار نیاز داشته باشد و شما گس لیمیت کمتری تعیین کرده باشید، تراکنش با خطای “Out of Gas” مواجه شده و ممکن است کاملاً لغو شود، هرچند بخشی از گس ممکن است همچنان مصرف شود.

اهمیت تنظیم دقیق گس لیمیت در این است که نه‌تنها از اجرای ناقص یا شکست‌خورده تراکنش‌ها جلوگیری می‌کند، بلکه از پرداخت کارمزد اضافی و هدررفت منابع نیز جلوگیری می‌شود. برای مثال، یک تراکنش ساده مثل انتقال ETH معمولا به حدود ۲۱٬۰۰۰ واحد گس نیاز دارد، اما تعامل با قراردادهای هوشمند می‌تواند به ده‌ها یا صدها هزار واحد گس نیاز داشته باشد. به همین دلیل استفاده از ابزارهایی مثل ETH Gas Station یا Gwei.io می‌تواند در تعیین بهینه گس لیمیت نقش مهمی ایفا کند.

 

نحوه محاسبه گس فی اتریوم چگونه است؟

درک درست از نحوه محاسبه گس فی اتریوم برای هر کسی که قصد دارد در این شبکه تراکنش انجام دهد یا اقدام به خرید اتریوم کند، ضروری است. از آنجا که گس فی مستقیما با نرخ اتریوم و میزان ترافیک شبکه در ارتباط است، آگاهی از نحوه محاسبه آن به شما کمک می‌کند تا تصمیمات به‌صرفه‌تری بگیرید و حتی راه‌هایی برای کاهش کارمزدها بیابید. در ادامه، ساختار کلی گس فی را در دو دوره «قبل» و «بعد» از ارتقای مهم شبکه یعنی «لندن» بررسی می‌کنیم. این ارتقا که در سال ۲۰۲۱ معرفی شد، یکی از مهم‌ترین تغییرات در معماری اتریوم بود و باعث بهبود پیش‌بینی‌پذیری هزینه‌های تراکنش شد.

نحوه محاسبه گس فی قبل از ارتقاء لندن

در گذشته، کارمزد تراکنش‌ها تنها با دو عامل مشخص می‌شد: مقدار گس مورد نیاز برای انجام عملیات و قیمت گس (Gas Price) بر حسب gwei. برای مثال، اگر یک تراکنش ساده مانند انتقال اتریوم به ۲۱٬۰۰۰ واحد گس نیاز داشت و کاربر قیمت گس را ۲۰۰ gwei تنظیم می‌کرد، کارمزد کلی این تراکنش برابر بود با:
۲۱٬۰۰۰ × ۲۰۰ = ۴٬۲۰۰٬۰۰۰ gwei یا ۰.۰۰۴۲ ETH
در این حالت، مبلغ کامل گس فی به‌عنوان پاداش به ماینر تعلق می‌گرفت. این مدل، باعث نوسانات شدید و غیرقابل‌پیش‌بینی شدن هزینه‌ها در زمان‌های شلوغی شبکه می‌شد.

 

نحوه محاسبه گس فی پس از ارتقاء لندن

پس از ارتقاء لندن، ساختار جدیدی برای گس فی اتریوم معرفی شد که شامل سه مؤلفه است:

• کارمزد پایه (Base Fee): به‌صورت خودکار توسط شبکه و بر اساس تراکم بلوک تعیین می‌شود. این بخش از کارمزد سوزانده می‌شود و به کسی نمی‌رسد.
• انعام یا Tip: مقدار دلخواهی که کاربر برای جلب توجه ماینرها اضافه می‌کند.
• لیمیت گس (Gas Limit): بیشترین مقداری که کاربر حاضر است برای اجرای تراکنش پرداخت کند.

فرمول جدید به این شکل است:
کارمزد کل = (Gas Limit × (Base Fee + Tip
این روش باعث شد کاربران بتوانند هزینه تراکنش را بهتر پیش‌ بینی کنند و با تنظیم دقیق انعام، سرعت تایید تراکنش را مدیریت کنند.

 

عوامل مؤثر بر گس فی در اتریوم چیست؟

درک اینکه چه عواملی باعث تغییر در میزان گس فی اتریوم می‌شود، به کاربران کمک می‌کند تا در زمان‌های مناسب‌تر اقدام به انجام تراکنش کنند و هزینه‌های خود را مدیریت نمایند. از آنجا که شبکه اتریوم به‌صورت پویا و غیرمتمرکز عمل می‌کند، عوامل مؤثر بر گس فی ترکیبی از شرایط فنی، رفتاری کاربران و وضعیت کلی شبکه هستند. دانستن این نکات به‌ویژه برای کسانی که به‌دنبال خرید رمزارز یا استفاده منظم از قراردادهای هوشمند هستند، اهمیت زیادی دارد.

• نوع تراکنش: تراکنش‌های ساده مانند ارسال ETH، گس کمتری نیاز دارند. در مقابل، اجرای قراردادهای هوشمند پیچیده یا تعامل با اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (DApps) معمولا گس بیشتری مصرف می‌کند.
• پیچیدگی عملیات محاسباتی: هر عملیاتی که روی ماشین مجازی اتریوم (EVM) اجرا می‌شود، بسته به میزان پیچیدگی‌اش، مقدار متفاوتی از منابع محاسباتی مصرف می‌کند. هرچه عملیات پیچیده‌تر باشد، گس بیشتری نیاز است.
• میزان شلوغی شبکه (ترافیک): در زمان‌هایی که تعداد زیادی از کاربران در حال ارسال تراکنش هستند، مانند افزایش ناگهانی قیمت اتریوم یا رونمایی از NFT های جدید، گس فی به‌شدت افزایش می‌یابد چون همه می‌خواهند تراکنششان سریع‌تر تأیید شود.
• Gas Price یا قیمت پیشنهادی برای هر واحد گس: کاربران می‌توانند مقدار گس پرایس را به‌صورت دستی تعیین کنند. قیمت‌های بالاتر معمولاً باعث می‌شود تراکنش سریع‌تر در بلاک تأیید شود چون برای ماینرها جذاب‌تر است.
• Gas Limit یا سقف مصرف گس: این مقدار تعیین می‌کند که حداکثر چه میزان گس برای تراکنش مصرف شود. اگر عملیات بیش از این مقدار نیاز داشته باشد، تراکنش شکست می‌خورد ولی گس مصرف‌نشده بازگردانده می‌شود.
• وضعیت کلی شبکه:  عواملی مثل به‌روزرسانی‌های شبکه، حملات احتمالی یا رویدادهای پرتقاضا در بلاکچین اتریوم می‌توانند به‌صورت دوره‌ای گس فی را تغییر دهند.

 

مزایا و معایب گس فی چیست؟

گس فی یکی از اجزای حیاتی در شبکه اتریوم است که ضمن تضمین امنیت و بهره‌وری شبکه، ابزار مهمی برای کنترل مصرف منابع، انگیزه‌دهی به ماینرها و مدیریت تراکم تراکنش‌ها محسوب می‌شود. در عین حال، این سیستم با چالش‌هایی مانند هزینه‌های بالا، نوسان زیاد و پیچیدگی فنی نیز همراه است. در واقع، گس فی اتریوم همان‌قدر که به‌عنوان ستون فنی برای اجرای دقیق و امن تراکنش‌ها شناخته می‌شود، می‌تواند مانعی برای تجربه کاربری آسان، مقیاس‌پذیری و ورود کاربران جدید باشد. در جدول زیر، مروری بر مهم‌ترین مزایا و معایب این سازوکار ارائه شده است:

 

مزایا	معایب
ایمن‌سازی شبکه: جلوگیری از حملات اسپم و افزایش امنیت شبکه	هزینه‌های بالا: کارمزد زیاد به‌ویژه در زمان ازدحام شبکه
پاداش ماینرها: ایجاد انگیزه برای اعتبارسنجی و مشارکت در شبکه	نوسانات زیاد: تغییرات غیرقابل‌پیش‌بینی در هزینه تراکنش‌ها
کنترل تراکم شبکه: اولویت‌بندی تراکنش‌های مهم‌تر در زمان شلوغی	پیچیدگی مفهومی: دشواری درک گس پرایس و گس لیمیت برای کاربران تازه‌کار
تخصیص مؤثر منابع: مصرف بهینه منابع پردازشی شبکه	نابرابری اقتصادی: اولویت تراکنش‌ها برای کاربران با توان مالی بیشتر
پیش‌ بینی‌پذیری نسبی هزینه‌ها: امکان تخمین هزینه با تنظیم پارامترها	مقیاس‌ پذیری محدود: کاهش عملکرد شبکه در مواجهه با تقاضای بالا

 

چگونه گس فی اتریوم را کاهش دهیم؟

با توجه به نوسانات بالای کارمزدها در شبکه اتریوم، کاربران همواره به دنبال روش‌هایی برای کاهش گس فی (Gas Fee) هستند تا بتوانند تراکنش‌های خود را با هزینه کمتر و بهره‌وری بالاتر انجام دهند. گس فی تحت تأثیر عواملی مانند شلوغی شبکه، نوع تراکنش و نحوه استفاده از منابع محاسباتی قرار دارد. به همین دلیل، آگاهی از راهکارهای کاهش گس فی می‌تواند هم در صرفه‌جویی مالی مؤثر باشد و هم تجربه کاربری روان‌تری ایجاد کند. در ادامه، مؤثرترین روش‌های کاهش گس فی اتریوم را معرفی کرده و هرکدام را جداگانه توضیح می‌دهیم.

• انجام تراکنش در بازه‌های زمانی کم‌هزینه‌تر
• انجام تراکنش‌های ساده
• تنظیم دقیق گس لیمیت
• استفاده از ابزارهای بهینه‌سازی گس فی
• استفاده از شبکه‌های لایه دوم (Layer 2)
• استفاده از توکن‌های گس (Gas Tokens)

 

انجام تراکنش در بازه‌های زمانی کم‌هزینه‌تر

گس فی زمانی که شبکه شلوغ است بیشتر می‌شود. یکی از بهترین راهکارها، ارسال تراکنش‌ها در ساعاتی است که شبکه خلوت‌تر است؛ معمولا ساعات پایانی شب یا آخر هفته‌ها (بر اساس زمان جهانی). ابزارهایی مانند ETH Gas Station، Gwei.io یا Gasnow به شما کمک می‌کنند تا بهترین زمان ارسال تراکنش را پیدا کنید و هزینه گس را کاهش دهید.

 

انجام تراکنش‌های ساده

تراکنش‌هایی مانند ارسال مستقیم ETH یا توکن‌های استاندارد ERC-20 نسبت به تعامل با قراردادهای هوشمند یا dAppهای پیچیده، گس بسیار کمتری مصرف می‌کنند. اگر صرفا قصد خرید اتریوم یا انتقال ساده دارید، از پیچیدگی‌های اضافی در تراکنش‌ها اجتناب کنید.

 

تنظیم دقیق گس لیمیت

Gas Limit مشخص می‌کند که برای اجرای یک تراکنش، چه مقدار گس در دسترس باشد. اگر این مقدار بیش از حد زیاد تنظیم شود، هزینه شما افزایش می‌یابد. با استفاده از ابزارهای تحلیلی مانند ETH Gas Station، می‌توان گس لیمیت بهینه را بر اساس نوع تراکنش و شرایط فعلی شبکه تنظیم کرد. با این کار، از مصرف غیرضروری گس جلوگیری می‌شود.

 

استفاده از ابزارهای بهینه‌سازی گس فی

ابزارها و سرویس‌های آنلاین مانند Gasnow و Gwei.io با تحلیل داده‌های زنده شبکه، به کاربران کمک می‌کنند تا:

• هزینه مورد انتظار تراکنش را پیش‌بینی کنند
• زمان بهینه برای ارسال تراکنش را مشخص نمایند
• کارایی تراکنش را افزایش دهند
  این ابزارها مخصوصاً برای کاربران فعال در دیفای و NFT بسیار کاربردی هستند.

 

استفاده از شبکه‌های لایه دوم (Layer 2)

شبکه‌های لایه دوم مانند Polygon، Arbitrum و Optimism راه‌حل‌هایی هستند که تراکنش‌ها را خارج از زنجیره اصلی اجرا کرده و سپس اطلاعات نهایی را روی اتریوم ثبت می‌کنند. این کار باعث کاهش چشمگیر گس فی و افزایش سرعت تراکنش‌ها می‌شود. این روش برای کاربرانی که به‌طور مداوم با شبکه تعامل دارند بسیار توصیه می‌شود.

 

استفاده از توکن‌های گس (Gas Tokens)

در برخی از شبکه‌های لایه دوم، به جای پرداخت گس با ETH، از توکن‌های بومی آن شبکه استفاده می‌شود. به عنوان مثال:

• MATIC در شبکه Polygon
• ARBITRUM در شبکه Arbitrum
• OP در شبکه Optimism

 

چه تراکنش‌ هایی دارای گس فی هستند؟

در شبکه اتریوم، تقریباً هر عملیاتی که منجر به تغییر وضعیت بلاک‌چین شود، نیازمند پرداخت گس فی است. گس فی یا همان کارمزد شبکه، هزینه‌ای است که کاربران برای اجرای تراکنش‌ها یا فعالیت‌های پیچیده‌تر مانند اجرای قراردادهای هوشمند و تعامل با برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) پرداخت می‌کنند. میزان این کارمزد بسته به نوع عملیات، پیچیدگی پردازش، حجم داده و میزان ترافیک شبکه متفاوت است. در ادامه به اصلی‌ترین انواع تراکنش‌هایی که شامل گس فی هستند اشاره می‌کنیم.

• انتقال اتر (ETH)
• ایجاد داده یا تغییر در بلاکچین
• ایجاد و اجرای قرارداد هوشمند
• تعامل با برنامه‌های غیرمتمرکز (dApp)

 

انتقال اتر (ETH)

ساده‌ترین نوع تراکنش در شبکه اتریوم، ارسال یا دریافت ارز دیجیتال اتر است. در این حالت، شما تنها اتر را از یک آدرس به آدرس دیگر منتقل می‌کنید. چون این نوع تراکنش به اجرای قرارداد هوشمند یا پردازش پیچیده‌ای نیاز ندارد، گس فی کمتری دارد (معمولاً حدود ۲۱,۰۰۰ واحد گس). با این حال، چون هر تراکنش نیاز به ثبت دائمی در بلاک‌چین دارد، حتی این عملیات ساده نیز بدون پرداخت گس ممکن نیست.

ایجاد داده یا تغییر در بلاکچین

هر زمان که بخواهید داده‌ای را در بلاکچین ذخیره کنید یا تغییری در اطلاعات موجود ایجاد کنید، مثلا ثبت یک توکن جدید، ویرایش اطلاعات قرارداد، یا ایجاد لاگ تراکنش گس فی پرداخت خواهید کرد. این نوع تراکنش‌ها به دلیل نیاز به ذخیره‌سازی و به‌روزرسانی اطلاعات در دفتر کل بلاکچین، از منابع بیشتری استفاده می‌کنند و نسبت به انتقال ساده اتر، کارمزد بالاتری دارند.

ایجاد و اجرای قرارداد هوشمند

قراردادهای هوشمند، کدهایی هستند که به‌صورت غیرمتمرکز و خودکار اجرا می‌شوند. ایجاد و استقرار این قراردادها روی بلاکچین اتریوم، یکی از پرهزینه‌ترین فعالیت‌ها از نظر مصرف گس است. همچنین هر بار که یک کاربر با یک قرارداد هوشمند تعامل می‌کند، مثل شرکت در رأی‌ گیری، ارسال تراکنش برای یک پروژه دیفای یا اجرای عملکردهای خاص در NFT ها، نیازمند مصرف گس است. میزان گس مصرفی بستگی به پیچیدگی و تعداد دستورات قرارداد دارد.

تعامل با برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps)

اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز یا dApps مانند صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX)، بازی‌های بلاک‌چینی، کیف پول‌های هوشمند و پلتفرم‌های وام‌دهی، برای انجام هر فعالیتی نیاز به ثبت تراکنش در بلاک‌چین دارند. حتی اقدامات ساده‌ای مانند افزودن نقدینگی، قرض دادن دارایی یا ثبت‌ نام در یک بازی، معمولا چندین عملیات بلاکچینی را فعال می‌کند که همگی مشمول گس فی هستند. بسته به نوع فعالیت، این کارمزد می‌تواند متفاوت و گاهی بالا باشد.

 

جمع بندی

در شبکه‌ای مانند اتریوم که روز‌به‌روز کاربردهای آن در حال گسترش است، درک دقیق مفاهیمی مانند گس فی چیست و نحوه محاسبه آن، برای هر کاربری که قصد خرید ارز دیجیتال، تعامل با dAppها یا اجرای قراردادهای هوشمند را دارد، یک ضرورت است. با توجه به اینکه گس فی اتریوم هم می‌تواند ابزار مهمی برای حفظ امنیت و پایداری شبکه باشد و هم یک چالش جدی برای کاربران تازه‌وارد، دانستن عوامل مؤثر بر گس فی و روش‌های کاهش آن می‌تواند هم در زمان و هم در هزینه‌های شما صرفه‌جویی ایجاد کند. اگر قصد دارید تجربه‌ای کارآمد و کم‌هزینه در بازار اتریوم داشته باشید، بهتر است همیشه قبل از انجام هر تراکنش، به دقت قیمت اتریوم، وضعیت شبکه و ابزارهای بهینه‌سازی را بررسی کنید.

 

سوالات متداول

 آیا می‌توان گس فی را صفر کرد؟
خیر. در شبکه اتریوم هیچ تراکنشی بدون پرداخت گس فی تأیید نمی‌شود. این کارمزد برای جبران منابع مصرفی نودها و جلوگیری از حملات اسپم ضروری است.

چرا گس فی در برخی مواقع بسیار بالا می‌رود؟
در زمان‌های شلوغی شبکه یا رویدادهای پرتقاضا مانند ایردراپ‌ها، قیمت گس افزایش می‌یابد چون کاربران حاضرند گس بیشتری برای اولویت تأیید تراکنش خود بپردازند.

آیا گس فی فقط مربوط به اتریوم است؟

خیر. هر بلاک‌چینی که مبتنی بر قرارداد هوشمند باشد (مانند BNB Chain، Avalanche یا Polygon) نوعی گس فی دارد، ولی گس فی اتریوم به‌دلیل محبوبیت بالای این شبکه، بیش از سایرین مورد توجه است